Саха сириттэн тэлэһийэ сылдьар уолаттарбыт итии-истиҥ эҕэрдэлэрин ыыталлар. Кинилэр ахтылҕаннарын таһаара таарыйа кэпсээбит сонуннарын эһиэхэ тиэрдэбин.


   Семен Габышев, 1 куурус:
   — Красноярскай куоракка Сибиирдээҕи федеральнай университекка үөрэнэбин. Институтум «институт горного дела геологии и геотехнологии» диэн. Үөрэхпин бүтэрдэхпинэ, маркшейдер идэлээх буолабын. Үөрэнэргэ ыарахан эрээри, кыайыахха сөп. Планиметр, теодолит диэн прибордарынан туттабыт. Оттон билигин үөрэххит ис эйгэтигэр киирэ иликкит, уопсай кууруһу бара сылдьаҕыт дииллэр. Онон киһи сэҥээрэрэ өссө элбиирэ буолуо дии саныыбын.
   — Семен, туох дьикти ааттаах идэний? Саҥардыы истэр дьон үгүс буолуохтаах.
  — Идэм туһунан биир тылынан быһааран кэбиһэр уустук, уопсайынан, маркшейдер «универсальнай» идэ диэн аатырар. Кистээбэккэ эттэххэ, маҥнай саҥарарбар тылым да өҕүллүбэт этэ. Кэлин интэриэһинэй идэни билбэккэ сылдьыбыппын диэн санаа үөскээбитэ. Маннык идэлээх дьон геологоразведочнай үлэҕэ, ханнык баҕарар сир баайын булар, иилиир-саҕалыыр үлэҕэ, хайаны байытар тэрилтэ олохтонуутугар, бырайыагар, о.д.а. улахан өҥөлөөхтөр. Маркшейдердар наука, бырайыактыыр, салайар, атыы-эргиэн да эйгэтин кыайа тутар кыахтаахтар.
   — Идэ талыыта диэн эппиэтинэстээх түгэн. Бу үөрэххэ хайдах киирбиккиний?
  — Билигин 11 кылаас үөрэнээччилэрэ олохторун сүрүн хардыытыгар, кэрдииһигэр үктэнэр сыллара үүммүтүттэн долгуйа сылдьалларын сүрэхпинэн сэрэйэбин. Идэни төһөнөн эрдэ талаҕын да, соччонон үчүгэй. Мин бу институкка КГЭ түмүгүнэн буолбакка, олимпиаданан киирбитим. Олимпиадаҕа кыайан устудьуон буолар барыстаах эбит дии санаатым, арыый судургу диэххэ дуу. Кылаабынайа, эрдэттэн бэлэм буолуоххун наада эбит.
   — Аны үөрэнэр куоратыҥ туһунан кэпсээ. Красноярскай диэн Илин Сибиир бөдөҥ экэнэмиичэскэй уонна култуурунай киинэ буоллаҕа.
   — Куораппыт кырасыабайа сүрдээх, ыраас. Енисей өрүс уҥа уонна хаҥас биэрэгэр турар. Биһиги уҥа кытылыгар үөрэнэбит. Сөхпүтүм, сөбүлээбитим диэн, манна суоллара киэҥ-куоҥ, аспааллара көнө да көнө. Күһүн эрдэ, үөрэхпит саҕаланыан иннинэ, кэлбитим. Онон куораты сатыы сылдьан көрөргө-истэргэ бириэмэ баар этэ. Хаартаны туһанан үөрэппиппит.
   — Бастакы өйдөбүл хайдах этэй?
   — Оо, умнуллубат буоллаҕа. Дойдутуттан саҥа тэлэһийбит, ыраах тиийбит киһи адьас атын хараҕынан сыаналыыр буоллаҕа.
   — Сахалар бэйэ-бэйэҕитин кытта хайдах билсэҕит?
   — Сахалар «Аартык» диэн түмсүүлээхпит. «Айхал» диэн үҥкүү ансаамбыла баар. Саха устудьуоннарын аатыттан араас тэрээһиҥҥэ кытталлар. Бэйэ-бэйэбитин кытта билсэбит. Уолаттар, быһа холоон, 200-кэ чугаһыырбыт буолуо. Араас омук баар буолуохтаах. Азиаттар даҕаны аҕыйаҕа суохпут.
   — Семен, устудьуон олоҕо быйыл саҥа тиийбит киһиэхэ олус сонун буолуохтаах.
   — Уопсайга олоробут. Үөрэнэргэ, олорорго усулуобуйа баар дии саныыбын. Таатта, Сунтаар улуустарыттан устудьуон элбэх. Красноярскай кыһына Саха сириттэн, биллэн турар, сылаас. Дьон таҥна сылдьарыттан көрдөххө, аһара «модничайдаабаттар». Олохтоохтор үксүн спортивнай истиили талалларын бэлиэтии көрдүм. Аһылык, табаар сыаната, Дьокуускайга тэҥнээтэххэ, арыый чэпчэки. Красноярскай – спорт күүскэ сайдыбыт сирэ, ордук тустуу. Иллэҥ кэммитигэр катокка, киинэҕэ сылдьабыт.
   — Үөлээннээхтэргэр уонна сахаҥ дьонугар баҕа санааҕын этиэҥ дуо?
   — Биллэн турар, чэгиэн-чэбдик доруобуйаны баҕарабын! Санаабыккыт сатана, толкуйдаабыккыт тобулла турдун!


   Александр Габышев, 22 саастаах, сулууспалыы сылдьар:
   — Калининград уобалаһыгар Балтийскай диэн куоракка аармыйаҕа сылдьабын. Сулууспам бүтэрэ үс ыйы кыайбат кэм хаалла, чопчулуур буоллахха, 84 күн.
   — Эҕэрдэлиибит! Ытык иэскин төлөөн, дойдугар кэлэриҥ олох чугаһаабыт эбит дии.
   — Оннук. Махтал! Манна Санкт-Петербург куораттан ыҥырыллыбытым. Адмирал Макаров аатынан Муора академиятыгар үөрэммитим, аны күһүҥҥүттэн 4 кууруска үөрэхпин салгыыр санаалаахпын.
   — Саха сирэ – өрүс, күөл дойдута буоллаҕа. Моряк буолуоххун кыра эрдэххиттэн баҕарбытыҥ дуо?
   — Муораны талбытым диэн соһуччу этэ. Кыра эрдэхпиттэн муоранан «сүрэхтэппэтэҕим» эрээри, оскуоланы бүтэрэн баран бү үөрэххэ киирбитим.
   — Үөрэҕиҥ туһунан кыратык кэпсии түс эрэ.
  — Үөрэнэргэ интэриэһинэй, электромеханическай факультекка «эксплуатация судового электрооборудования и средств автоматики» диэн идэни баһылыахтаахпын.
   — Ол аата байыаннай моряк буоллаҕыҥ. Муораҕа төһө элбэхтик сылдьаҕыт?
   — Байыаннай моряктар куруук аһаҕас муораҕа сылдьаллар диэн сыыһа өйдөбүл. Биир үксүн чопчу байыаннай сорудаҕы толорорго бараллар. Оттон кыһынын биэрэккэ (причалга) турабыт диэххэ сөп.
   — «Кыым» хаһыаты Саха сирин бары улуустара кыратыттан улаханыгар тиийэ сэргээн ааҕаллар. Инники идэлэрин талар саастаах оҕолорго моряк туһунан билиһиннэиий.
   — Моряк идэтигэр чэгиэн доруобуйалаах буоларыҥ ирдэнэр уонна айанныы сылдьар, сири-дойдуну көрүөх баҕаҥ туохтааҕар да күүстээх буолуохтаах. Кырата суох кэмҥэ дьиэҕиттэн, төрөөбүт дойдугуттан тэлэһийэри хас биирдии киһи уйбат ээ, муораҕа үлэлииргэ киһи барыта сөбүлэспэт. Ол да буоллар, талан ылбыт идэҥ буоларынан, ыҥырар, угуйар үтүөтэ үгүс буолуон сөп.
   — Саша, оттон аармыйа хайдаҕый? Улахан уустугу көрсүбэтэҕиҥ буолуо.
   — Аармыйаҕа улахан уустук баарын көрбөппүн. Байыаннай үөрэххэ үөрэммит буолан, күннээҕи тутулу, саллаат аһын атыҥыраабатаҕым. Онон сулууспалыырга чэпчэки.
   — Дуоһунаһыҥ тугуй?
   — Рулевой-сигнальщик диэн. Икки дивизия баар. Тральщик диэн муора миинэлэрин көрдүүр, булар уонна суох гынар анал хараабылга сулууспалыыбыт. Бу хараабыл өссө миинэлээх мэһэйи тумуннаран, суудуналары, хараабыллары аһардар аналлаах. Биир сыл сулууспалыыр сөп курдук. Ааспыты ырыҥалаан, инники олоххун толкуйдаан көрөргө бириэмэ элбэх. Улаханы тугу да былаанныы иликпин.
   — Саха сириттэн хаһыа да буолаайаҕыт?
  — Саха сириттэн соҕотохпун. Мин иннибинэ саха уолаттара бааллар этэ диэн кэпсииллэр. Биһигини ханна баҕарар буоларын курдук, бэргэн ытааччылар, бастыҥ булчуттар диэн билэллэр. Уонна, тоҕо эрэ, бэртээхэй табаһыттар дииллэр.
   — Саша, сэргэх кэпсээниҥ иһин махтанабын. Биир дойдулаахтаргар тугу баҕарыаҥ этэй?
   — Сахам дьонугар кытаанахтан кытаанах доруобуйаны, уйаара-кэйээрэ биллибэт муора кэриэтэ бараммат дьолу уонна киэҥ далай акыйаан курдук муҥура суох тапталы баҕарабын! Бүгүҥҥү күн үөрүүтүн үксэтиҥ, сыаналааҥ!

2006

45 ; 46 ; 47 ; 48 ; 49 ; 50 ; 51 ;

2007

1 ; 2 ; 3 ; 4 ; 5 ; 6 ; 7 ; 8 ; 9 ; 10 ; 11 ; 12 ; 13 ; 14 ; 15 ; 16 ; 17 ; 18 ; 19 ; 20 ; 21 ; 22 ; 23 ; 24 ; 25 ; 26 ; 27 ; 28 ; 29 ; 30 ; 31 ; 32 ; 33 ; 34 ; 35 ; 36 ; 37 ; 38 ; 39 ; 40 ; 41 ; 42 ; 43 ; 44 ; 45 ; 46 ; 47 ; 48 ; 49 ; 50 ; 51 ;

2008

1 ; 2 ; 3 ; 4 ; 5 ; 6 ; 7 ; 8 ; 9 ; 10 ; 11 ; 12 ; 13 ; 14 ; 15 ; 16 ; 17 ; 18 ; 19 ; 20 ; 21 ; 22 ; 23 ; 24 ; 25 ; 26 ; 27 ; 28 ; 29 ; 30 ; 31 ; 32 ; 33 ; 34 ; 35 ; 36 ; 37 ; 38 ; 39 ; 40 ; 41 ; 42 ; 43 ; 44 ; 45 ; 46 ; 47 ; 48 ; 49 ; 50 ; 51 ;

2009

1 ; 2 ; 3 ; 4 ; 5 ; 6 ; 7 ; 8 ; 9 ; 10 ; 11 ; 12 ; 13 ; 14 ; 15 ; 16 ; 17 ; 18 ; 19 ; 20 ; 21 ; 22 ; 23 ; 24 ; 25 ; 26 ; 27 ; 28 ; 29 ; 30 ; 31 ; 32 ; 33 ; 34 ; 35 ; 36 ; 37 ; 38 ; 39 ; 40 ; 41 ; 42 ; 43 ; 44 ; 45 ; 46 ; 47 ; 48 ; 49 ; 50 ;

2010

1 ; 2 ; 3 ; 4 ; 5 ; 6 ;

2009

[7] ;