Хамнас үрдээтэ
02_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copyБэрт соторутааҥҥа диэри Саха сиринээҕи бүддьүөт эйгэтигэр үлэлиир 13 800-чэ киһи тииһинэн олоруу алын кээмэйиттэн (прожиточный минимум) кыра хамнаһы аахсаллара. 2014 сыл т...
Биэнсийэ туһунан
74_copy_copy_copy_copy_copy_copyКэнники сүүрбэ сыл устата дойдубут экэниэмикэтэ сатаан сааһыламматаҕын түмүгэр, киһи күннээҕи аһыгар-таҥаһыгар тиийэр биэнсийэ тиһигэ эмиэ кыайан оҥоһуллубата. Ол иһин, би...
Сүрүн сирэй Олох Культура Бырааһынньыктар кэннилэриттэн, бырааһынньык тула

Сонуннар

Олунньу 13 күнэ – Төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күнэ!
28-12-2015 17-08 | Көрдүлэр: 8127
Төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күнүн көрсө, олунньу 13 күнүттэн 21 күнүгэр диэри Саха сирин тө...
Саҥа сокуон инбэлииттэри көмүскүө
28-12-2015 16-54 | Көрдүлэр: 4598
Ил Түмэн ХХ уочараттаах пленарнай мунньаҕар дьокутааттар А.Корякин уонна А.Атласова инбэлиит д...
Максим Аммосов сырдык кэриэһигэр
28-12-2015 16-37 | Көрдүлэр: 4831
“Ахсынньы 22 күнэ – саха норуотун устуоруйатыгар бэлиэ күн. Бу күн, 1897 сыллаахха саха судаар...
Тупсарыы сыл
28-12-2015 16-31 | Көрдүлэр: 19865
2016 сылы Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр «Нэһилиэнньэлээх пууннары тупсарыы сылынан биллэрэр туһунан”...
"Мандар ааҕыыларын" түмүктэриттэн
21-12-2015 17-38 | Көрдүлэр: 4330
Кэмпириэнсийэ пленарнай мунньаҕар тыл эппит салалта, учуонай эйгэ ытык дьоно, ыалдьыттар бука ...
Кыайыыны уhансыбыттар
12-11-2015 17-53 | Көрдүлэр: 5182
"КЫЫМ" норуот хаhыата уонна "Будь в курсе" информационнай мобильнай сыһыарыы көҕүлээһиннэр...
ИЯКН дириэктэрэ Г.Г.Торотоев
12-11-2015 17-48 | Көрдүлэр: 4376
М.К.Аммосов аатынан ХИФУ РФ хотугу норуоттарын тылларын уонна култууратын µ³рэтэр Институуту...
Сир сокуонун тула
12-11-2015 17-47 | Көрдүлэр: 5567
Сэтинньи 3 кµнµгэр Сунтаар Устьетыгар улуус Нэ´илиэктэрин ба´ылыктарын сэбиэтэ мустан, 2016 сы...
Тэрилтэлэр, урбаанньыттар бол±ойу²
12-11-2015 17-36 | Көрдүлэр: 4168
Нолуогу судургутуллубут систиэмэнэн (упрощенная система налогооблажения) т³лµ³н ба±арар, ол гы...
Ас-үөл сыанатынан үһүс миэстэлээхпит
08-10-2015 15-36 | Көрдүлэр: 3972
Тыыннаах сылдьарга сиэнэрэ булгуччулаах ыйдааҕы ас дьоҕус нобуора диэн өйдөбүл баар. Нууччалыы...
Петр Наумовы – “Я – гражданин” аакка!
08-10-2015 15-33 | Көрдүлэр: 2881
Хараҕынан бастакы курууппалаах инбэлиит, 65-с хаарын санныгар түһэрбит, Кыайыы 70 сылыгар анаа...
Муостабыт дьылҕата – Кытай инвестордарын илиитигэр?
08-10-2015 15-32 | Көрдүлэр: 3002
Өлүөнэни туоруур муоста дьэндэйэрин кэтэһээччи элбэх. Соторутааҕыта Санкт-Петербурга Росавтодо...
Сочига Арктиканы кэпсэтэллэр
08-10-2015 15-20 | Көрдүлэр: 2890
Сочига, бу дьыл алтынньы 5 к., Арктиканы сайыннарыы боппуруоһунан дьарыктанар судаарыстыба хам...
Өссө 10 оскуола
03-09-2015 20-11 | Көрдүлэр: 2964
СӨ Үөрэххэ министиэристибэтин тиһэх чахчыларыттан көрдөххө, күн бүгүн өрөспүбүлүкэ үрдүнэн уоп...
“Сибиир күүһэ” бигэргэннэ
03-09-2015 20-03 | Көрдүлэр: 2907
Бу күннэргэ премьер Д.Медведев “илин диэки” тардыллар гаас ситимин (ол иһигэр “Сибиир күүһүн”)...
* Бесплатно для абонентов СТК по всей РС(Я), (кроме ТП "Фристайл")

Бырааһынньыктар кэннилэриттэн, бырааһынньык тула

23.01.2013 15:59 | Автор: Людмила Ноговицына | Көрдүлэр: 2829   
Печать

party3_0Күүтүүлээх-кэтэһиилээх Саҥа дьыл бырааһынньыгын, Ороһуоспаны, Эргэ Саҥа дьылы уонна суруналыыс буоларым быһыытынан, Россия Бэчээтин күнүн бэлиэтээн бараммын, бырааһынньыктар тустарынан суруйуох санаам тиийэн кэллэ. Дьон-сэргэ ити бэлиэ күннэртэн ылынарын эрэ ылынар диэн санаалаахпын. “Бырааһынньыкпыт наґаа элбэх, этэргэ дылы, хас күн ахсын бырааґынньык”, - диэччи дьон элбэх. Ол эрээри Россияҕа государственнай бырааґынньыктар ахсааннара наһаа элбэҕэ суоҕа бэлиэтэнэр. Атын государстволары кытары тэҥнээтэххэ, ортоку эрэ кэккэҕэ сылдьабыт.

Төһө даҕаны элбэҕэ суох государственнай бырааһынньыктаахпыт үрдүнэн, үгүс киһи кинилэр суолталарын уонна ис хоһооннорун өйдөөбөт. Ыам ыйын 1 күнүгэр дойду ханнык бырааһынньыгы бэлиэтиирий, көннөрү сынньалаҥ күн дуу эбэтэр суолталаах бырааһынньык дуу? Күндү ааҕааччым, билбэт буоллаххына, санааҕын олох түһэримэ, кыбыстан килбигийимэ. Бу ыйытыыга кыайан хоруйу биэрбэт  соҕотох эн эрэ буолбатаххын.

Социологтар бэлиэтииллэринэн, биһиги дойдубутугар ыам ыйын 1 күнэ эрэ соҕотох өйдөммөт бырааһынньыгынан буолбатах. Маны таһынан сэтинньи 4 күнүгэр бэлиэтэнэр — Норуот сомоҕолоһуутун күнүн эмиэ билбэт киһи элбэҕэ бэлиэтэнэр. Бу бырааһынньык аатын-суолун туһунан социологтар ыйытык оҥорбуттарыгар, ыйытыллыбыт дьонтон 8% эрэ чуолкай, сөптөөх харданы биэрбиттэр. Итиччэ бырыһыан киһи бу күн Россия тутулуга суох буолуутун күнэ, 2% — Конституция күнэ, 1% — Улуу Октябрьскай социалистическай революция күнүн бэлиэтиибит диэн эппиэттээбиттэр. Ити — бырааһынньык аатыгар эрэ туһуламмыт ыйытыыга хоруйдар. Ис хоґоонугар сыһыаннаах ыйытыыга 14% эрэ киґи сөп харданы биэрбит.  Оттон ыйытыллыбыт дьонтон 77% ити бырааһынньык ис хоһоонугар эппиэттэрэ, этэргэ дылы, ханан даҕаны чугаґаабатах. Ол курдук, сэтинньи 4 күнүгэр 1612 сыллаахха Минин уонна Пожарскай Москваттан поляктары үүрбүттэрин кытары ситимнээх история чахчытыгар олоҕуран, Норуот сомоҕолоһуутун күнэ бэлиэтэнэр. Бу бырааһынньыгы сэтинньи 7 күнүн оннугар толкуйдаммыт диэн өйдүөххэ сөптөөх.

Бэс ыйын 12 күнүгэр бэлиэтэнэр Россия күнүн туһунан эмиэ ыйытыллыбыт дьон олох аҕыйах бырыґыана эрэ өйдөөбүт.

Рейтиннэрэ тоҕо намыһаҕый

Биллэн турар, саргылаах СаІа дьыл бырааһынньыгын сөбүлээбэт киһи суоҕун кэриэтэ. Бу күнү эдэрдиин-эмэнниин тэһийбэккэ-тулуйбакка кэтэґэбит. Дьон-сэргэ санаата көтөҕүллэр, бэйэ-бэйэҕэ үтүөнү, кэрэни эрэ баҕарар, ыралыыр, дьиктини, үчүгэй өттүгэр уларыйыыны кэтэһэр кэммит. Онон, мин санаабар, билиҥҥи психическэй, духуобунай кризис кэмигэр ити бырааһынньык суолтата ордук улаатта диэн бэлиэтиибин.

Социологтар ыйытыктарынан, общественнай-политическай бырааһынньыктартан дьон-сэргэ Кыайыы күнүн ордорор эбит. Ол курдук, ыйытыллыбыт дьон 33% бу күнү бөдөҥ суолталаах  государственнай бырааһынньыгынан ааҕар. Ыам ыйын 1 күнүн, Ґлэ уонна Саас күнүн, Россия күнүн уонна Норуот сомоҕолоһуутун күнүн дьон-сэргэ ылымматтарын биллэрбиттэр. Ити политическай бырааһынньыктар рейтиннэрэ тоҕо намыґаҕый? Мантан дьон ити бырааһынньыктар тугу пропагандалыылларын, сыаннастарын өйдөөбөттөрө ырылыччы көстөн кэлэр. Кинилэр дойду олоҕунан буолбакка, бэйэлэрин олохторунан эрэ олороллоро эмиэ итинтэн көстөр. Дойдубутугар идеология “доҕолоҥнуура” итиннэ төрүөт буолара саарбаҕа суох. Маны таһынан бырааһынньыктары бэлиэтииргэ үтүө үгэс олохтонуон наада. “Былыргыны былыт саппыта” диэн этэр кыахпыт суох. Туох да диэбит иһин сэбиэскэй кэмҥэ идеология күүстээх этэ. Онон билиҥҥэ диэри саастаах уонна орто көлүөнэ дьон сэбиэскэй кэмнээҕи бырааһынньыктары өрө тута сылдьаллар.

Кыайыы күнүн рейтинэ тоҕо үрдүгүй? Тіґі даҕаны уоттаах сэриигэ кыттыбыт, тыылга үлэлээбит бэтэрээннэрбит ахсааннара аччаабытын иһин, кинилэр тыыннаах сыдьааннара, оҕолоро, сиэннэрэ бааллар. Кинилэр бу бырааһынньык суолтатын өйдүүллэр. Ситим салҕанар. Маны таһынан бу бырааһынньык, үөґэ ахтан аһарбытым курдук, үтүө үгэскэ кубулуйбут сырдык күн. Санатар эбит буоллахха, Улуу Кыайыы күнэ кыайыы буолбута сүүрбэ сыл ааспытын кэнниттэн эрэ 1965 сылтан бэлиэтэнэр буолбута. Ити иннинэ көннөрү үлэ күнэ этэ. Ол эрээри дьон-сэргэ син биир бу күнү үөрэ-көтө бэлиэтииллэрэ. Оттон ыам ыйын 1 күнэ ити быдан инниттэн бэлиэтэнэр эрээри, дьон-сэргэ ылынан испэт.

Оттон ыччат сэбиэскэй кэмнээҕи бырааһынньыктарга наадыйбат. Ол оннугар кинилэр олунньу 14 күнүгэр — Сибэтиэй Валентин, Хэллоин күннэрин үөрэ-көтө бэлиэтииллэр.

 

Итэҕэл бырааһынньыктара

Россияҕа итэҕэл бырааґынньыктара киэІник биґирэнэллэр. КэлиІІи кэмІэ Сахабыт сирин олохтоохторо эмиэ ити бырааґынньыктарга кыттыґар, бэлиэтиир буолан эрэллэр. Ол курдук, Ороґуоспаны уонна Пасханы бэлиэтээбэт дьон аҕыйаан эрэллэр. Ыччат син биир итэҕэл бырааґынньыктарын ылыммата бэлиэтэнэр.

Урукку іттүгэр ібүгэлэрбит таІара күннэрин эндэппэккэ билэллэрин-кіріллірүн үрдүнэн, үірэ-кіті бэлиэтииллэрэ. Холобур, Ороґуоспаҕа эрдэттэн бэлэмнэнэллэрэ. Ґлэлэрин-хамнастарын эрдэ үмүрүтэллэрэ. Ити күн тугу да гымматтара. Сүіґү тібітүн, туйаҕын кыйахаан сииллэрэ. Ити дьоро киэґэ сэґэн-сэппэн үксүүрэ. Кириґиэнньэни уонна окко киириигэ Бітүрүіп күнүн эмиэ ібүгэлэрбит бэлиэтииллэрэ биллэр.

Биллэрин курдук, сэбиэскэй тутулга, бары итэҕэлтэн тэйбиппит. Ким да, туохха да итэҕэйбэт буолбута. Эгэ, итэҕэл бырааґынньыктарын бэлиэтээґин кэлиэ дуоһ

Былаас ити итэҕэл бырааґынньыктарыгар государственнай статус биэрэр суолу тутуґан эрэрин туґунан социологтар бэлиэтииллэр. Ол курдук, Ороґуоспа уонна Пасха сулууспаларыгар дойдубут да, іріспүүбүлүкэбит да бастакы сирэйдэрэ, салалтата кыттыылара түбэґиэх буолбатах. Ол эрээри государствобыт да, іріспүүбүлүкэбит да элбэх конфессиялааҕын умнуо суохтаахпыт.

 

Јріспүүбүлүкэбит бырааґынньыктарыгар киирдэххэ

Јріспүүбүлүкэбит общественнай-политическай бырааґынньыктарыгар киирэр эбит буоллахха, саамай суолталаахтарынан, биллэн турар, ібүгэ саҕаттан илдьэ кэлбит Ыґыахпыт буолар. Бастакы Президеммит Михаил Николаев 1993 сыллаахха балаҕан ыйын 2 күнүгэр ылыммыт Ыйааҕынан алтынньы үґүс баскыґыанньата Ийэ күнүнэн ааттаммыта. Ити күнү Российскай Федерация иннинэ ылыммыппыт. Бу бырааґынньыгы дьон-сэргэ биґирээбитэ кістір.

Бастакы Президеммит 1999 сыл олунньу 15 күнүнээҕи Ыйааҕынан муус устар бастакы баскыґыанньата Аҕа күнүнэн биллэриллибитэ. Бу күнү оччо-бачча ылымматыбыт диэтэххэ, омнуолаабат инигитһ Мантан эр дьон олоххо позициялара эмиэ кістін кэлэр.

Биллэрин курдук, ібүгэлэрбит кэриэс гынан хаалларбыт тылынан уус-уран айымньылара — ОлоІхо 2005 сыллаахха Холбоґуктаах Нациялар үірэххэ, наукаҕа уонна культураҕа тэрилтэлэрэ (ЮНЕСКО) быґаарыытынан, киґи аймах культураҕа нэґилиэстибэтин шедевринэн, сыаннаґынан ааҕыллыбыта.

Саха Јріспүүбүлүкэтин Президенэ Вячеслав Штыров анал уурааҕынан іріспүүбүлүкэбитигэр ОлоІхо 10 сыла биллэриллибитэ. Сэтинньи 25 күнүгэр ОлоІхо национальнай күнэ бэлиэтэнэр буолла.

Јріспүүбүлүкэбит Президенэ Егор Борисов Ыйаахтарынан Хомус уонна Булчут күннэрин бэлиэтиир буоллубут. Билигин общественность Саха Ырыатын күнүн олохтуохха диэн туруорсар.

Булчут күнэ общественнай-политическай бырааґынньыкка киирсибэт. Ол эрээри бу күнү эр дьон Аҕа күнүнээҕэр ордук ылыныахтара диэн санаалаахпын. Булт — ібүгэ саҕаттан илдьэ кэлбит үтүі үгэспит буоллаҕа.

 

Бырааґынньыктар син биир наадалар

Туох да диэбит иґин, бырааґынньыктар син биир наадалар уонна баар буолуохтаахтар. Бырааґынньыктар киґи санаатын кітіҕіллір уонна үлэ, производство тэтимин үрдэтэллэр.

 

Блиц-ыйытыы

Депутаттарбыт ханнык бырааґынньыктары ордороллоруйһ

Александр Уаров, Ил Түмэн бюджекка, үпкэ, түґээн уонна сыана политикатыгар, бас билии уонна приватизация боппуруостарыгар сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ:

- Мин СаІа дьыл бырааґынньыгын уонна Ыґыаҕы ордук сібүлүүбүн. Итэҕэл бырааґынньыктарын ылыммаппын. Ити физик идэлээхпинэн, материалист буоларбынан быґаарыллар.

Виктор Губарев, Ил Түмэн Арктика уонна Хоту дойду аҕыйах ахсааннаах омуктарын проблемаларыгар сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ:

- Ыам ыйын 1 күнүн, Улуу Јктііп уонна ахсынньы 30 күнүгэр бэлиэтэнэр ССРС тэриллибит уонна муус устар 27 бэлиэтэнэр Јріспүүбүлүкэ государственноґын түстүүр күннэрин, Дьахтар бырааґынньыгын ордук сібүлүүбүн.

Армияҕа сулууспалаабыт киґи быґыытынан олунньу 23 күнүн эмиэ атарахсыппаппын.

Ороґуоспа, Кириґиэнньэ уонна Пасха күннэригэр, итэҕэлим суох эрээри, ытыктабыллаахтык сыґыаннаґабын. Манна даҕатан, коммунистическай партия кэккэтигэр итэҕэллээх дьон эмиэ киириэхтэрин сібүн бэлиэтээн ааґыам этэ.

Елена Голомарева, Ил Түмэн наукаҕа, үірэххэ, культураҕа уонна сонуну киэІник тарҕатар ситимнэргэ сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ:

- Бары кэтэґэр, чочумча оҕо буолан ылар СаІа дьыл бырааґынньыгын саамай сібүлүүбүн. Бу күн бары туох эрэ дьиктини күүтэбит. Маны таґынан Дьахталлар аан дойдутааҕы күннэрин ордоробун. Ити кэмІэ күн уґуур, сааскы салгын сайа охсор. Патриот буоларбынан, Јріспүүбүлүкэ күнүн эмиэ ірі тутабын.

Национальнай бырааґынньыкпын — Бакалдыны олус таптыыбын. Эмиэ ыґыах курдук ыґыллар. Хайдах кыстыгы туораабыттарын туґунан кэпсэтэллэр. Һээдьэ, ырыа-үІкүү біҕі дьиэрэйэр. Ырыанан кэпсэтии буолар. Сыбааттаґыы эмиэ тумнуллубат.

Афанасий Софронеев, Ил Түмэн сир сыґыаннаґыыларыгар, айылҕа ресурсаларыгар уонна экологияҕа сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ:

- Саамай сібүлүүр бырааґынньыктарбынан СаІа дьыл, Кыайыы күнэ уонна ыам ыйын 1 күнэ буолаллар. Јріспүүбүлүкэ күнүн эмиэ ордоробун. Кэлин итэҕэлгэ сыґыан уларыйан, Ороґуоспа уонна Пасха бырааґынньыктарыгар ытыктабыллаахтык сыґыаннаґабын.

Айталина Афанасьева-Адамова, норуот депутата, П.И.Чайковскай аатынан норуоттар икки ардыларынааҕы конкурс кыайыылааҕа, Опера уонна балет театрын ырыаґыта:

- Ыам ыйын 1 күнүн ордоробун. Маны айгыр-силик айылҕа уґуктуутун кытары ситимниибин. Айылҕаҕа чугас саха дьонугар — бэлиэ кэм. Урукку іттүгэр СаІа дьыл бырааґынньыгын сібүлүүрүм. Кэлин ити бырааґынньык иннигэр олоҕум аргыґын сүтэрэммин, чугастык ылыммат буоллум. Саас Пасханы сымыыт кырааскалааммыт, кулич атыылаґаммыт хайаан да бэлиэтиибит.

 

 

 



Доҕоттор кэпсээ

Гороскоп

01_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy

2014 сыл гороскоба

Доруобуйа, күүс-кыах да тупсар сыла иһэр. Үтүө дьайыылаах уларыйыы тахсар сибикитэ улахан. Урукку сылларга холоотоххо, ыарахан таһаҕаһы бырахпыт курдук…

RSS-Лента