Бу күннэргэ Япония Нагоя куоратыгар успуорт улахан форума (Азия оонньуулара) ыытылла турар.
Түөрт сылга биирдэ ыытыллар улахан түһүлгэни “Азия кэнтиниэнин Олимпиадата” диэтэххэ баһан этии буолбат. Азиаданы – Азия Олимпиадаҕа сэбиэтэ (ОСА) иилээн-саҕалаан ыытар. Болҕомтолоох ааҕааччы: “Азиаданы “түөрт сылга биирдэ ыытыллар” диигит гынан баран, Азия тиһэх улахан түһүлгэтэ 2023 сыллаахха буолбут”, – диэн сөпкө бэлиэтии көрүөн сөп. Кырдьык, XIX Азиада 2022 сыл балаҕан ыйыгар ыытыллыахтааҕын, пандемиянан сибээстээн көһөрүллэн – 2023 сыл күһүнүгэр ыытыллыбыта.
Быйылгы Азиада – Япония Нагоя куоратыгар ыытылла турар (балаҕан ыйын 19 – алтынньы 4 күннэригэр). Ити улахан түһүлгэҕэ Саха сирин тустууга оскуолатын икки бэрэстэбиитэлэ бу аҕай кыттаары сылдьар. Ол – Таджикистан аатыттан хаһыс да сылын күрэхтэһэр бөҕөстөрбүт: Айаал Белолюбскай (57 кг) уонна Виктор Рассадин (74 кг). Уолаттарбыт Нагоя көбүөрүгэр тахсалларын тулуйбака-тэһийбэккэ кэтэһэбит.
Азиада көҥүл тустууга турнирыгар эмиэ Олимпиадаҕа курдук бөҕөстөр алта эрэ ыйааһыҥҥа күөн көрсөллөр. Айаал Белолюбскай (57 кг) уонна Виктор Рассадин (74 кг) өйүүн, алтынньы 3 күнүгэр Нагоя көбүөрүгэр тахсаллар. Бөҕөстөр биир күн “быһаарсаллар”. Онон, ити күн киэһэтигэр чөмпүйүөннэр уонна призердар ааттарын билиэхпит.
Айаал Белолюбскай бастакы эргииргэ (1/8 финала) утарылаһааччыта, Иран бөҕөһө Али Момени. Кини былырыыҥҥы аан дойду чөмпүйэнээтигэр аан бастаан кыттан – 17-с миэстэлээх. Онон, төһө да Иран пехлевана буолбутун иһин уолбут кыайарыгар эрэнэбит.
Уолбут кинини кыайдаҕына, арааһа, Соҕуруу Корея бөҕөһө Сунг Гвон Кимҥэ тахсыан сөп (финал чиэппэригэр). Кэриэй Сунг Квон Ким – Исаак Вонгу (Гонконг) дуу, Ибрахим Алтаббааны (Сирия) дуу кыайан финал чиэппэригэр тахсарыгар саарбахтааһын суох. Сунг Квон Ким аан дойду чөмпүйэнээттэригэр 2013 сылтан ыла тустар да, этэргэ дылы, үөтэлээбэт. Холобур, былырыыҥҥы аан дойду чөмпүйэнээтигэр 25-с миэстэлээх.
Финал чиэппэрин хапсыһыытын (Белолюбскай – Сунг Гвон Ким?) кыайыылааҕын утары – Аман Аман (Индия), Гуломжон Абдуллаев (Узбекистан), Ямато Огава (Япония), Нурданат Айтанов (Казахстан) тахсыахтарын сөп. Камбоджа бөҕөһүн Нурданат Айтанов (Казахстан) туоратар ини. Ити – күрэхтэһии сиэккэтин аллараа өттүгэр баар бөҕөстөрү ааттаатыбыт. 27 саастаах Гуломжон Абдуллаев “чыынынан-хаанынан” ити бөҕөстөртөн ордук курдук: Париж Олимпиадатын боруонса призера, былырыыҥҥы аан дойду чөмпүйэнээтин боруонса призера, быйылгы Азия чөмпүйэнээтин боруонса призера.
Саамай алын ыйааһын үөһээ сиэккэтигэр бааллар: Ахмад Барялай (Афганистан), Махабуб Алан (Бангладеш), Ванхао Зу (Кытай), Хусейн Альбехадилалборс (Ирак), Бекзот Алмаз Уулу (Кыргызстан), Даваабанди Мунх-Эрдэнэ (Монголия), Чонг Сонг Хан (Хотугу Корея), Гаян Еканаяке (Шри Ланка), Лоуренсо де Оливейра (Илиҥҥи Тимор), Нху Дуй Фам (Вьетнам).
Ити бөҕөстөртөн былырыыҥҥы аан дойду чөмпүйүөнэ Чонг Сонг Ханы чорбото тутабыт. Былырыыҥҥы аан дойду чөмпүйэнээтин боруонса призера Бекзот Алмаз Уулу (Кыргызстан) чаҕылхай истииллээх бөҕөс.
Аны Виктор Рассадин (74 кг) утарылаһааччыларын туһунан. Кини квалификация эргииригэр бастакы утарылаһааччыта – Магомедрасул Аслуев (Бахрейн). Аслуев, сэрэйбиккит да курдук, Арассыыйаттан, чуолаан Дагестантан төрүттээх бөҕөс. Омугунан – авар.
Виктор кинини кыайдаҕына Япония бөҕөһө Йосиносуке Аоягига тахсыан сөп. Аояги – 70 киилэҕэ былырыыҥҥы аан дойду чөмпүйэнээтин кыайыылааҕа. Быйылгы Азияҕа эмиэ кими да тутуһуннарбатаҕа. Кини квалификация эргииригэр Жиланг Илхазаны (Индонезия) холкутук кыайыахтаах. Онно эмиэ саарбахтааһын суох. Аан дойду чөмпүйүөнүн, этэргэ дылы, отунан-маһынан оҥорбоккун. Кини бу ыйааһын фаворита.
Финал аҥаарыгар үөһэ ааттаммыт бөҕөстөртөн биирдэстэрин утары Азиада-2022 боруонса призера Орозобек Токтомамбетов (Кыргызстан) тахсыан сөп дии саныыбыт. Непал (Суреш Чунара) уонна Кытай (Фенг Лу) бөҕөстөрүн кыайдаҕына. Фенг Лу Кыргызстан бөҕөһYгэр таһаҕас буолуон сөп.
74 киилэҕэ сиэккэ аллараа өттүгэр бааллар: Сагар Жаглан (Индия), Юнес Эмами (Иран), Нуркожа Кайпанов (Казахстан), Дэ Джил Хан (Соҕуруу Корея), Тумур-Очир Тулга (Монголия), Инаят Уллан (Пакистан), Разамбек Жамалов (Узбекистан). “Гвардеецтар”. Омугунан чечен Разамбек Жамалов (Узбекистан) Париж Олимпиадатын чөмпүйүөнэ. Тумур-Очир Тулга – Азиада-2022 кыайыылааҕа, былырыыҥҥы аан дойду чөмпүйэнээтин үрүҥ көмүс призера. Иран пехлевана Юнес Эмами эмиэ Азиада-2022 кыайыылааҕа. Нуркожа Кайпанов (Казахстан) – аан дойду чөмпүйүөнэ, Азия үс төгүллээх чөмпүйүөнэ.
Дьэ, онон, кэтэһэбит!
Федор РАХЛЕЕВ,
