Кыым — 
Алтынньы 23 күнүгэр Саха сиригэр Ювелирнай уонна алмааһы кырыылыыр бырамыысыланнас үлэһиттэрин күнэ бэлиэтэнэр. 1992 сыллаахха алтынньы 23 күнүгэр Сунтаар сэлиэнньэтигэр “Саха-Джапан-даймонд” диэн Арассыыйа-Япония кыттыгас тэрилтэтин собуотугар Саха сирэ аан бастакы бирилийээни кырыылаабыта. Бирилийээн ыйааһына 0,27 караат этэ. Бу иннинэ Саха сирэ алмааһы хостуура эрэ, хаһан да кырыылыы илигэ.
Ити бэлиэ түгэн туһунан оччотооҕу “Коммерсантъ” хаһыат бу курдук суруйбуттаах: “Япония аан дойдуга бирилийээни туһанар (АХШ тэҥҥэ) биир бөдөҥ дойду буолар. Арассыыйа-Япония икки ардыгар эргинии кээмэйэ эмискэ түспүтүгэр арай Арассыыйа бирилийээннэрин Японияҕа таһаарыы биллэ кэҥээбит. Инньэ гынан 1992 сыллаахха Arda Co дьоппуон пиирмэтэ уонна 1991 сыллаахха тэриллибит бастакы национальнай “Туймаада Даймонд” аахсыйалаах хампаанньа кыттыһан “Саха-Джапан Даймонд” диэн тэрилтэни үөскэппиттэр. Кырыылыыр собуот Сунтаар сэлиэнньэтигэр баар (дириэктэр Валентина Иванова) – “Туймаада Даймонд” Саха сиригэр 14 собуот тутуллуохтааҕыттан бастакы хараҥаччылара.
Дьоппуон ырыынагар туһуламмыт бирилийээннэри оҥоруу – Арассыыйа алмааһын ырыынагар дьоппуон биисинэһин дьайыыта салҕанар уочараттаах түһүмэҕэ. Өссө 1991 сыл сайыныгар дьоппуон орто уонна дьоҕус пиирмэлэрин түмэр Дьоппуон-Арассыыйа Эргиэнин ассоциацията Саха сирин кытары алмаас-бирилийээн комплексын сайыннарыыга бииргэ үлэлэһэр туһунан анал боротокуолга илии баттаспыттара.
Кэтээн көрөөччүлэр бэлиэтииллэринэн, Дьоппуон сорох хампаанньата дьоппуон ырыынагар бирилийээн оҥорор баҕата Саха сирин салалтатын санаатын кытары толору сөп түбэһэр. Саха сирин салалтата хостоммут алмаас өлүүтүн бэйэтэ дьаһайарга ылбыт быраабынан, сырьёну эрэ буолбакка, бирилийээн аан дойдутааҕы ыстандаартарыгар сөп түбэһиннэрэн кырыылаан, тас дойдуларга батарар соруктаах.
Саха сирин алмаас кырыылыыр собуоттара дьоппуон тэрилин уонна технологиятын туһаныахтара, оттон үлэһиттэр Японияҕа баран, үөрэнэн кэлиэхтэрэ”.
Ити 34 сыллааҕыта Саха сирин салалтата инникини өтө көрөн дьаһаммытын билигин кэлэн сөҕөҕүн эрэ. Арай ити соруга олоххо толору киирбитэ буоллар, алмааспытын билигин даҕаны бэйэбит кырыылаан, элбэҕи туһана олоруох эбиппит дии саныыгын. Ол эрээри, хомойуох иһин, ити ырабыт туолбатаҕа. Билигин ити Сунтаардааҕы кырыылыыр собуот кумааҕыга эрэ хаалбыта, барыта ыһыллан-тоҕуллан бүппүтэ...
Хаартыска: https://nikbara.ru/
