Сахабыт сирин биир бигэ, бастыҥ тэрээһиннээх олохтоох бородууксуйаны оҥорон таһаарар бөдөҥ тэрилтэтэ – “Туймаада” агрохолдинг – араас таһымнаах тэрээһиҥҥэ, дьаарбаҥкаҕа мэлдьи көхтөөхтүк кыттар. Балаҕан ыйын 25-27 күннэригэр Дьокуускайга ыытыллыбыт “Ас-үөл-2026” быыстапка-дьаарбаҥкаҕа улахан түһүлгэни олохтоон, бэрт тэрээһиннээхтик кыттан, дьон-сэргэ болҕомтотун тардыан тарта.
“Туймаада” агрохолдинг түһүлгэтэ өрүү сонун бородууксуйалаах буолар. Быйыл ыаммытынан үүтү атыылаан, куорат олохтоохторун үөртүлэр, бэйэлэрэ иһиттээх кэлэн, куттаран ыллылар. Сибиэһэй этинэн эрэ муҥурдамматылар: ыыһаммыт эт арааһыттан саҕалаан эриллибит эт хас да көрүҥэр, шашлыкка тиийэ ас эгэлгэтин тардан кэбистилэр. Онно полуфабрикаттары – кэтилиэти, биточканы, бэлимиэни, голубцыны уо.д.а. – эбэн кэбистэххэ, киһи наадыйбытын барытын биир сиртэн булан-талан барар кыахтанна. Ону таһынан Саха сиригэр үүммүт отон барыанньан, сироп арааһын атыыга таһаардылар.
- Ити да гыннар, дьон ордук хамаҕатык атыылаһар сөбүлүүр бородууксуйалаах буолар. Дьаарбаҥкаҕа “Кладовая Олекмы” оҥорон таһаарар Өлүөхүмэ сыыра, “Таптал” бренд халбаһылара, ыыһаммыт бородууксуйалара, үүт аһа “былааһы” ыллылар. Мин көрдөхпүнэ, түһүлгэҕэ киирбит хас иккис киһи сибиэһэй эти, үүтү-арыыны таһынан сыыры, ынах, сибиинньэ ыыһаммыт этин, сыатын тутан тахсар.
Өлүөхүмэ сыырын аҕыйах тылынан сырдаттахха, табыллыыһы. “Кладовая Олекмы” “Туймаада” агрохолдинг” АУо иһинэн тэриллэн үлэлиир тэрилтэ. Агрохолдинг састаабыгар 2018 сыл алтынньытыгар киирбитэ. Үүт ас болдьоҕо кылгас буолан, Дьокуускайга арыый уһун болдьоххо харайыллар астар кэлэллэр. Холобур, Өлүөхүмэ сыыра, “Любительское” арыы, ону таһынан джем, сироп... Сорох сиргэ сыыры бороһуок үүтүнэн астыыр буоллахтарына, Өлүөхүмэ сыыра дьиҥнээх ынах үүтүнэн оҥоһуллар. Холмогуор боруода ынах аныгылыы технологиянан “буруолуу” сылдьар ыаммытынан үүтүн кэмбинээккэ аҕалаллар, ол иһин сыыры амсайбыт эрэ барыта ону таайар. Өлүөхүмэҕэ сыыр оҥоһуллар буолбута 22 сыл буолла. Сыыры оҥоруу бастакы сыллардааҕар үс бүк элбээтэ: технология да сайдыбыт, маастарыстыба да үрдээбит, сыыр көрүҥэ да эбиллибит. Айахха киирдэҕинэ, ууллар. Биирдэ амсайдыҥ да, умнубат эбиккин. Ол иһин да дьон минньиһиргэтэр, атыыга итии бэрэски курдук хамаҕатык барар эбит!
“Туймаада” агрохолдинг түһүлгэтигэр киирээппин кытта, сахалыы сайаҕас эйгэҕэ баар буола түстүм. Сахалыы сиэдэрэй таҥастаах атыыһыт кыргыттар эдэр да, саастаах дьоҥҥо да барыларыгар сүбэлээн-амалаан, бородууксуйаларын быһаардылар. Эт атыытыгар эр дьон туран, сыалаах да сыалаах сибиэһэй эти өрө көтөҕөн көрдөрө-көрдөрө атыылаатылар. Бастакы күн сарсыардатыттан эккэ халыҥ уочарат тардылынна. Тэрилтэ, эрдэттэн бэлэмнэнэн хааччыммыт буолан, ылыан баҕалаахтар маппакка үөрэ-көтө атыылаһан бардылар. Ырыынак кэмигэр олоробут: дьон атыылаһыан иннинэ түһүлгэлэри кэрийэ сылдьан сыананы тэҥнээн үөрэтэн көрөр үгэстээх. “Туймаада” агрохолдинг хаһаайыстыбаларын этэ сөбүгэр сыаналаахтарын бэлиэтии көрөн, үлэһиттэртэн: “Быйыл сыанаҕыт үрдээбэтэ дуо?” – диэн чуолкайдастым. Үлэһиттэр: “Бородууксуйаларбыт сыаналарын үрдэппэтибит. Холобур, эти былырыыҥҥы сыанатын тутан олоробут”, – диэн быһаардылар. Ынах этэ – 850 солк., убаһа этэ – 1000 солк.
– Сүөгэй, күөрчэх үүтэ, ыыһаммыт ойоҕос атыыластым. Сыаналара үчүгэй эбит диэн хайҕаатым. Бу тутан турар бакыатым 800 солк. кыранан тахса буолла. Халбаһы, сыыр амсайдым. Минньигэс бөҕө.
– Дьаарбаҥкаҕа саҥа кэлэн, кэрийэн эрэбин. Аатырар Өлүөхүмэ сыырыгар түбэһэн амсайдым. Үчүгэй. Араҕаһа минньигэс амтаннаах, сырдыга аһыытыҥы эбит. Ханнык амтаны сөбүлүүрүнэн киһи талан ылыыһы. Маннык амсатан көрөллөрө бэртээхэй. Дэлэй астаах-үөллээх тэрилтэ эбит!
