Верхоянскайга Өксөкүлээх Өлөксөй олорбут дьиэтигэр өйдөбүнньүк турда

Эспэдииссийэни Ил Түмэн бэрэссэдээтэлин солбуйааччы А.С. Владимиров, Ил Дархан сүбэһитэ Г.Д. Никонов салайан сырыттылар. Кинилэри таһынан, СӨ култуура нэһилиэстибэтин эбийиэктэрин харыстыыр управление салайааччыта Н.А. Макаров, “Чолбон” сурунаал сүрүн эрэдээктэрэ Г.Г. Андросов, Томпо улууһун бэрэстэбиитэлэ И.С. Шадрин, “Саха сирин тимир суоллара” хампаанньа дириэктэрин сүбэһитэ А.В. Абрамов бааллар.

 

Эспэдииссийэ киэҥ бырагыраамалар-соруктаах эбит. Ол курдук, эспэдииссийэ кыттыылаахтара хотугу улуустар уонна Арктикаҕа бырамыысыланнас кэлиитин устуоруйаларын сэргииллэр, ити эҥээр улуустарга баар устуоруйа кэрэһиттэрэ буолар тутуулар харыстабылларын күүһүрдэр, устуоруйаҕа бэлиэ суолу-ииһи хаалларбыт дьон олоҕун үөрэтэр, о.д.а. соруктаахтар. Итини сэргэ хотугу улуустарга тиийэр былыргы дьаам суолун-ииһин аныгы логистика уонна инфраструктура бырайыактарын кытта дьүөрэлиэххэ сөбүн дуу, суоҕун дуу чинчилииллэр.

 

 

 

Эспэдииссийэ кыттыылаахтара Баатаҕай уонна Эһэ Хайа бөһүөлэктэригэр былыргы хорҕолдьун бырамыысыланнаһын эбийиэктэрин көрдүлэр. ГУЛАГ “Дальстрой” лааҕырдарын устуоруйатын билистилэр, Эһэ Хайаҕа өлбүт бэйиэт Иван Слепцов-Арбита өйдөбүнньүгэр сылдьан сүгүрүйдүлэр. Таарыйа Баатаҕай таһыгар баар, аан дойдуга “Провал” эбэтэр “Батагайка” диэн аатынан биллэр ирбэт тоҥ ириитин түмүгэр сиҥнибит сиргэ сырыттылар. Ону тэҥэ А.Е. Кулаковскай-Өксөкүлээх Өлөксөй 1917—1919 сс. Дьааҥы уокуругун салайааччытынан үлэлээбит кэмигэр түһэ-олоро сылдьыбыт дьиэтигэр өйдөбүнньүк бэлиэни ииллилэр.

 

Ити кэннэ олохтоох кыраайы үөрэтээччилэри, түмэл, бибилэтиэкэ үлэһиттэрин, учууталлары кытта көрсөн Дьааҥы улууһун устуоруйатыгар анаммыт “төгүрүк остуолу” иилээн-саҕалаан ыыттылар. Ордук хоннохтоохтук сахаттан бастакы юрист, САССР Төрүт сокуонун уонна Декларациятын сүрүн ааптара Г.С. Ефимов дьылҕатын, олоҕун үөрэтии-чинчийии туһунан кэпсэтии таҕыста.