Билиҥҥи сайдыылаах олохпутугар сорох идэлэри аныгы технологиянан солбуйар буоллулар. Ол курдук, роботтар, тиэхиньикэлэр, көмпүүтэр араас бырагыраамалара солбуйуохтарын сөп. Онтон мэдиссиинэ сиэстэрэтэ тугунан да солбуллубат, кинини ханнык даҕаны робот солбуйар кыаҕа суох.
Үс суукка устата дьиэбэр барбатым...
Мария ЗАХАРОВА, 74 саастаах, Дьокуускай куорат 1-кы №-дээх поликлиникатын хирургия отделениетын сиэстэрэтэ, Дьокуускай куорат доруобуйа харыстабылыгар бочуоттаах үлэһитэ, СӨ доруобуйатын туйгуна, үлэ бэтэрээнэ:
-- Урут “Красный Крест” диэн икки сыллаах мэдиссиинэ сиэстэрэтин үөрэҕэ баара, ону бүтэрэн 1974 сыллаахха Мэҥэ Хаҥалас Майатыгар үлэлии тахсыбытым. Куоракка кэлэммин эпэрээссийэ сиэстэрэтин кууруһугар стажировканы барбытым уонна Майаҕа эпэрээссийэ сиэстэрэтинэн үлэлээбитим. Ол саҕана эдэрим. Онно өр сылларга үлэлээбит, уопуттаах Мария Михайловна үлэлиирэ. Кини миигин үөрэппитэ-такайбыта, онон үчүгэй быраактыканы киниэхэ барбытым. Иккиэн бэркэ тапсан үлэлээбиппит. Биллэн турар, үлэбит олус ыарахана. Ол курдук, эпэрээссийэҕэ күнүстэри-түүннэри атахпыт үрдүгэр сылдьарбыт. Үс суукка устата дьиэбэр барбат күннэрим эмиэ бааллара. Ол тухары күнүстэри-түүннэри эпэрээссийэ... Эдэр буолан тулуйбутум буолаахтыа.
Ону таһынан санавиациянан тыаҕа төрүүр дьахталларга гинеколог быраастары кытта элбэхтик көтөрбүт. Онно дьахтары “кесареванан” төрөтөр түбэлтэлэрбит бааллара. Ыарахан баҕайы инструменнары сүгэн-көтөҕөн таһа сылдьарбыт. Ол быыһыгар милииссийэлэри кытта эмиэ сылдьарбыт – тыаҕа охсуһуу, сааҕа дэҥнэнии барыта баара... Онно хируру кытта мин сиэстэрэ уонна саньытаарка эмиэ сылдьыһарбыт. Араас көһүтүллүбэтэх түгэннэр тахсыталыыллара. Балаҕаҥҥа сытар, саанан ытыллыбыт киһини көрөбүт-истэбит, бэрэбээскилиибит. Аны ыппыт киһибит ханна эрэ куоппутун милииссийэлэр ону эккирэтэллэр. Онон үлэлииргэ уустуга...
Былыр биһиги үлэлиирбит саҕана биирдэ туттуллар испириис диэн суоҕа. Элбэхтик туттуллар испирииһи дэлби оргутарбыт, автоклавка “стерилизациялыырбыт”. Хаһан баҕарар “экстреннэй” түбэлтэҕэ барыта бэлэм буолуохтаах. Түүнүн 2-3 муҥурдааҕы эпэрээссийэлиирбит. Онно барытыгар бэлэм сылдьарбыт.
Аны оччолорго оройуон үрдүнэн Мария Михайловналыын иккиэйэх эпэрээссийэ сиэстэрэлэрэ этибит. Дьиҥинэн, Мэҥэ Хаҥалас улахан улуус буоллаҕа. Биир ый амбулаторияҕа, биир ый эпэрээссийэҕэ атастаһа сылдьарбыт. Оччолорго амбылатыарыйа дэнэрэ. Билиҥҥи курдук көмпүүтэр суох, барыта илиинэн суруйуу буолара. Ол гынан баран ыарыһахтарга улахан болҕомто ууруллара. Быраас ыарыһаҕы кытары уун утары көрсөн олорон кэпсэтэрэ. Билгин оннук буолбатах, олох атын үйэ кэллэ. Инньэ гынан ыарыһахха аҕыйах бириэмэ бэриллэр. Биһиги саҕана ыарыһаҕы кытары кэпсэтэрэ үчүгэй сибээс баара. Билигин кэпсэтэр да соло суох диэх курдук. Барыта түргэн, бириэмэ сырсыыта.
Онон төһө да ыараханын иһин сэбиэскэй кэминээҕибин ордоробун. Эдэр сааспар үчүгэйдик да үлэлээбит эбиппин диэн билигин астына ахтабын. Оччоттон-баччаҕа диэри олус үчүгэй кэлэктиипкэ түбэһэн үлэлии сылдьарбыттан дьолллонобун.
Дьокуускай куорат 1-кы №-дээх поликлиникатыгар 42-с сылбын үлэлии сылдьабын. Онон олоҕум бүтүн аҥара манна ааста, иккис дьиэм курдук буолла. Баччааҥҥа диэри төһөлөөх элбэх бырааһы кытта үлэлээн, алтыһан кэлбитим буолуой?! Үксүн хирург быраастарга үлэлээбитим. Бу ЛОР кэбиниэтигэр үлэлээбитим аҕыйах сыл буолла. Билигин эдэр быраастары кытта үлэлиибин. Алина Ивановна Анисимова аныгы технологиянан көмпүүтэргэ үлэлиирбэр сүрдээҕин ыйан-кэрдэн биэрэн көмөлөһөр. Кинилэр үөрэтэннэр, син барсыһан үлэлии сылдьар буоллаҕым. Онон кинилэргэ махталым улахан – саастаах киһи диэбэккэ, тэҥҥэ үлэли-хамсыы сылдьалларыгар, көмө-ньыма буолалларыгар.
Поликлиника 4 кылаабынай бырааһыгар үлэлээн кэллим. Билигин үлэлиир кылаабынай быраас А.В. Эверстова үлэһиттэрин сүрдээҕин өйдүүр, өйүүр. Онон сүрдээх үчүгэй салайааччыларга түбэһэммин, үлэлии сылдьарбар дьылҕабар махтанабын.
Ааспытын кэннэ санаатахха, урукку сиэстэрэлэр үлэбит билиҥҥи сиэстэрэлэрдээҕэр үлэбит сүрдээх ыарахан эбит. Холобура, билигин эпэрээссийэ сиэстэрэлэрэ дьуһуурустубанан үлэлииллэр, иккилии күн сынньаналлар. Биһиги саҕанааҕы курдук күнүстэри-түүннэри сылдьыы, үлэлээһин суох. Оччолорго хирургияҕа илии-атах тостуулаахтарга гиипсэни бэйэбит оҥорорбут. Билигин барыта тус-туһунан... Онон былыргы сиэстэрэлэр быдан ыарахан усулуобуйаҕа үлэлээбит эбиппит. Билигин барыта биирдэ туттуллар испириис... Урут испириистэри, хас биирдии иннэни оргутарбыт, онтон сойорун кэтэһэрбит. Ол саҕана барытын суоданан туттарбыт. Иннэлэрбитин суодалаах ууга оргутарбыт, ыраастыырбыт. Билиҥҥи курдук дизраствор суоҕа.
Күнүстэри-түүннэри үлэлиирбит
Людмила САВВИНОВА, үрдүк категориялаах мэдиссиинэ сиэстэрэтэ, 1-кы №-дээх бэликилииньикэ биэлсэр-лабараана:
-- Красноярскай куорат мэдиссиинэ училищетын 1986 сыллаахха бүтэрбитим уонна анабылынан Тойбохойдооҕу учаастак балыыһатыгар биэлсэр-лабараанынан үлэбин саҕалаабытым. Ол кэнниттэн Сунтаар киин балыыһатын профилактика кэбиниэтигэр үлэлии киирбитим. Ол саҕана кылаабынай бырааһынан М.А. Зедгенидзева үлэлиирэ. Профилактика кэбиниэтэ хозрасчётнай кэбиниэт буолан, декретированнай, киһи доруобуйатыгар кутталлаах уонна куһаҕаннык дьайар усулуобуйалаах үлэлээх тэрилтэлэри кытта дуогабар түһэрсэн үлэлиирбит. Сарсыарда 8 чаастан анаалыстары ылан, лабатарыарыйаҕа баран оҥорорум, онтон баканаалыстары санэпидстанцияҕа туттарарбыт.
1989 сыллаахха саҥа поликлиника аһыллан, онно старшай сиэстэрэнэн талбыттара. Эдэр буоламмын талбыттарыгар наһаа долгуйбутум. Кэллиэгэлэрим бары көмөлөһөн, мэлдьи сүбэлии-амалыы сылдьаллара. Онно дьахтар консултаассыйата, тиис, нарколог, дерматолог, инфекция кэбиниэттэрэ бааллара. Ол саҕана бары хайаан даҕаны субуотунньуктарга, окко 5 күн сылдьарбыт, пиэрмэҕэ дьуһуурунайдыырбыт, ынаҕы да төрөтөрбүт.
1991 сыллаахха саҥа таас полдиклдиникаҕа көспүппүт. Онно мин өр кэмҥэ биэлсэр-лабараанынан үлэлээбитим. Оттон 1996 сыллаахха хаан кутар отделение аһыллан, Дьокуускайга баран биир ый үөрэнэн кэлэн, дуонардартан хаан ылан, анаалыстарын оҥортуурум. Дьэ, онно этэ күнүстэри-түүннэри үлэ... тыаларга туох эмэ түбэлтэ таҕыстаҕына онно барарбыт. Кыһын тыбыс-тымныыга “Түргэн көмө” массыынатыгар дэлби тоҥон, айаннаан тиийэрбит. Оннук түүнү быһа үлэлээн, сарсыарда үлэбэр тиийэрим. Ол саҕана донордары бэйэм “Түргэн көмө” массыынатынан, көрдөһөн илдьэ кэлэн, хаан ылар этим. Сорох дьон аккаастыыллара. Ыксал буоллаҕына, СПТУ устудьуоннарыттан хаан ыларбыт. Бэйэм да элбэхтик хаан биэрбитим. Ардыгар бэйэм эпэрээссийэҕэ киирэн “совместимость” оҥорор этим. Хаан кутар отделениеҕа 5 сыл кэриҥэ үлэлээбитим. Инньэ гынан профилактика кэбиниэтигэр 27 сыл кэриҥэ үлэлээбитим.
2015 сыл Дьокуускайга көһөн кэлиэхпиттэн, 1-кы №-дээх поликлиника килииникэ-диагнозтыыр лабаратыарыйатыгар биэлсэр-лабараанынан үлэлиибин. Мэдиссиинэҕэ уопсай ыстааһым быйыл 40 сыла буолар.
Хайҕалы эрэ ылыҥ, кэллиэгэлэрим!
Улахан дьоҥҥо бастакы анал медико-саньытаарынай көмөнү оҥорор отделение үрдүк категориялаах мэдиссиинэ сиэстэрэтэ, үлэ бэтэрээнэ, СӨ доруобуйатын харыстабылын туйгуна, үлэ бэтэрээнэ Евгения ПОТАПОВА:
-- Олус иллээх, сомоҕолоһуулаах кэлэктиипкэ үлэлээбит уонна үлэлии сылдьар буоламмын, талбыт идэбиттэн кэмсиммэппин.
Дьокуускайдааҕы С.Орджоникидзе аатынан медицина училищетын 1990 сыллаахха бүтэрэммин, Доруобуйа харыстабылын министиэристибэтэ анаабытынан, Сунтаардааҕы оҕону төрөтөр балыыһаҕа сиэстэрэнэн үлэлээн саҕалаабытым. Онтон 1998 сыл саҥатыгар, Сунтаарга аан бастаан “подростковай” кэбиниэт арыллыбытыгар онно көспүтүм. 1998 сыл бүтүүтэ поликлиника ыстаарсай мэдиссиинэ сиэстэрэтинэн ананан 2004 сыл ыам ыйыгар диэри үлэлээбитим. Онтон 2004 сыл от ыйыттан 2014 сылга диэри эндокринология кэбиниэтин сиэстэрэтинэн үлэлии сылдьан, Дьокуускай куоракка көһөн кэлэн куорат 1-кы №дээх полдикдиникатыгар нефролог, гастроэнтеролог, невролог быраастары кытта үлэлээбитим. 2019 сылтан эндокринология кэбиниэтигэр үлэлиибин.
Бу сыллар тухары, ханна да буоллун, наһаа иллээх, үлэhит, үрдүк култууралаах, үлэһит дьону кытта алтыhарбыттан үөрэбин, киэн туттабын уонна махтанабын. Кинилэр сүбэлэрин-амаларын, өйөбүллэрин ылбыт эбиппин. Түгэни туhанан, поликлиника кылаабынай мэдиссиинэ сиэстэрэтин Т.А.Дмитриеваны, үлэлиир отделением старшай сиэстэрэтэ Л.А. Слепцованы уонна бары сиэстэрэлэри аан дойду Сиэстэрэлэрин идэлээх күннэринэн эҕэрдэлиибин! Тус олоххутугар дьолу-саргыны, үлэҕитигэр ситиһиилэри, дьон убаастабылын, хайҕабылын эрэ ыла сылдьаргытыгар баҕарабын.
* * *
Аан дойдутааҕы Мэдиссиинэ сиэстэрэлэрин күнүнэн сымнаҕас илиилээх аанньаларбытын эҕэрдэлиибит. Үлэҕитигэр үрдүк ситиһиилэри, чэгиэн-чэбдик доруобуйаны баҕарабыт!
Саргылаана БАГЫНАНОВА.
