Долун Ушницкай – ОТАЛАН, Дьокуускайдааҕы судаарыстыбаннай эстрада тыйаатырын артыыһа. Кини сотору кэминэн бэс ыйын 12 күнүгэр Бүтүн Арассыыйатааҕы “Россия” уонна бэс ыйын 17-20 күннэригэр “Солдатский конверт” патриотическай ырыа күрэхтэригэр тыйаатырын аатыттан баран кыттаары бэлэмнэнэр. Куонкуруска Сергей Прачев тылыгар уонна эстрада тыйаатырын кылаабынай хормейстера Наталья Стручкова дьүрүлүгэр “Россия” диэн ырыанан кыттыахтаах. 2025 сыллаахха тыйаатыр ансаамбылын кытары Олег Газманов “Родники” куонкурсугар “Сохранение культурного наследия” номинацияҕа тиксэн тураллар.
Оталан көрөөччүлэригэр эстрада тыйаатыра туруорбут “Өһөх күн” (“Багровое солнце”) мюзиклга Дархан уонна “Маҥнайгы учуутал” испэктээккэ уол оруолларынан биллэр.
Олох туолбатах чааскытыгар уу кутан толоро сатаан...
Эбээн Бытантай улууһун Дьарҕаалаах, Саккырыыр нэһилиэктэриттэн сылдьабын. “Тоҕо бу икки нэһилиэктэн сылдьаҕыный?” – диэн ыйытык үөскүөн сөп. Эһэм Михаил Иннокентьевич Ушницкай эбээбин Матрена Ивановнаны көрсөн, Дьарҕаалаахха оҕо-уруу төрөтөн, бур-бур буруо таһааран олохсуйбуттар. Ийэм Мария Михайловна онно төрөөбүтэ. Кини кэлин Саккырыырга кэлэн олохсуйбута. Онон мин эбээ, эһээ оҕотобун диэххэ сөп. Эбээн Бытантай 3 дэриэбинэлээх – Саккырыыр, Дьарҕаалаах уонна Кустуур. Эһэм бэйэтэ Кустууртан төрүттээх, онно улааппыт, онтон ыал буолан Дьарҕаалаахха олохсуйбут.
Хос эһэм Иннокентий Ушницкай Уус Алдан Суоттутуттан төрүттээх. Хос эһэбин бэрт кыратык өйдүүбүн – уһун, хатыҥыр, сырдык хааннаах киһи этэ. Хос эбээм Борускуону кытары урут Сойуус саҕана тутуллубут 8 кыбартыыралаах икки этээстээх мас дьиэҕэ олорбуттара. Саккырыыр оскуолатыгар 8-с кылааска дылы үөрэммитим. Каникул буолла да Дьарҕаалаахха эбэлээх, эһэбэр бара турарым. Онон икки нэһилиэгинэн оҕо сааһым ааспыта.
8-с кылааһы бүтэрээри сырыттахпына эбэм өлөн, эһэбэр көһөн тиийэн олорбутум уонна 11-с кылааһы онно бүтэрбитим. Эһэм кэтэх хаһаайыстыбалааҕа, 7-8 төбө ынах сүөһүлээҕэ, сайынын оттуурбут. Онно илии-атах буолан көмөлөһөрүм. Оскуоланы бүтэрэн, куоракка устудьуоннуу кэлэрбэр сүөһүтүн эспитэ. Эһэм билигин этэҥҥэ сылдьар, 80 сааһыгар барда, Дьарҕалааҕар олорор. Төрөппүттэрим Эбээн Бытантай Саккырыырыгар олороллор. Ийэм Оҕо киинигэр исписэлииһинэн, аҕам баахтаҕа үлэлиир. Мин соҕотох оҕобун. Инньэ гынан мэлдьи бырааттаныахпын, балыстардаах буолуохпун наһаа баҕарарым, ыраланарым. Бу – туһугар эмиэ охсуу. Наар соҕотоххун, үйэҥ тухары соҕотоххун... Ол иһин ким эрэ болҕомтотугар наадыйаҕын буоллаҕа. Олоҕуҥ туолбатах чааскытыгар уу кутан толоро сатаан... Ыал буолан... Чэ сити курдук.
Кинигэ ааҕан, тылбын байытарым
Оскуолаҕа үөрэнэ сылдьан ыллыыр артыыс буолуом диэн олох санаабат этим. Ону ийэм “ыллыахтааххын” диэн хара күүһүнэн сыанаҕа таһааран ыллата сатыыра. Саккырыырга үөрэнэ сылдьан успуорду улаханнык сэҥээрэрим уонна оччолорго “Азия оҕолоро” күрэххэ кэлэн сүүрүү эстафетатыгар кыттан турардаахпын.
Дьэ, ити курдук Дьарҕаалаахха тиийэн, эмискэ баҕайы ыллыыр, айар-тутар, култуура эйгэтигэр сыстан киирэн барбытым. Табаарыстарым, бииргэ “эн-мин” дэһэн улааппыт оҕолорум бары кэриэтэ култуураҕа наһаа сыһыаннаахтар. Хас биирдиилэрэ гитараларын илиилэригэр ыллылар даҕаны оонньообутунан, ыллаабытынан бараллар, мэктиэтигэр хас биирдиилэригэр гитара баар курдуга. Онно миэхэ “гитараҕа оонньуу үөрэниэххэ баар эбит” диэн санаа үөскээбитэ. Инньэ гынан гитараҕа оонньуурга, аккорд тутарга, матыып таһаарарга үөрэммитим. Аны тэтэрээт, уруучука ыллым эрэ саныыр санааларбын сурукка тиһэр идэлэммитим. Тоҕо диэтэххэ, табаарыстарым уолаттар кустуу бардахтарына “блок” сурунан айылҕаҕа тугу гыммыттарын, хас куһу ыппыттарын, тугу көрбүттэрин барытын бэлиэтэнэн иһэллэрэ. Бары тыаҕа, айылҕаҕа чугас, сыстаҕас этибит. Билигин блок усталлар дии. Ол саҕана биһиэхэ эмиэ баар эбит эрээри, ол эрэн тэтэрээккэ суруйуу буоллаҕа. Ол бэлиэтэнэллэрин, суруйалларын наһаа интэриэһиргээччибин. Биһиэхэ, Саккырыырга ким да оннук гыммарын өйдөөбөппүн.
Итинник эргимтэҕэ сылдьан – хоһоон, ырыа айарга, кинигэни ааҕарга интэриэс үөскээбитэ. Хоһоон суруйарга тылым татымын, дьэ, онно билэммин, эһэм бибилэтиэкэтиттэн сахалыы кинигэлэри ааҕан, үлүһүйэн бардым. Онно тылым баайа саппааһа биллэрдик эбиллибитэ. Хоһоонум лаппа дириҥ ис хоһооннонон, бэйэм саҥарар тылым-өһүм сайдыбыта. Аны аахтахпына билбэт сахалыы тылым элбэх. Ону дэриэбинэ дьонуттан “Бу тыл туох өйдөбүллээҕий?” – диэн ыйыталаһарым. Ол кэнниттэн хоһоон суруйан саҕалаатым. Эһэм Михаил Иннокентьевич бэйэтэ суруйар, айар дьоҕурдаах, гармошкаҕа оонньуур, бэйэтэ хоһооннордоох, ааптарыскай ырыалардаах. Эбэбин кытары иккиэн дэриэбинэ кулуубун сыанатыттан түспэт – ырыаһыт, үҥкүүһүт этилэр. Ол оннугар икки кыргыттара Мария, Сахаяна уоллара Иннокентий култуураҕа сыһыаннара суох. Ол оннугар сиэннэригэр миэхэ син туох эрэ бэриллибит. Инньэ гынан эһэм туйаҕын хатарааччы курдук сананан, ыллыы-туойа сылдьабын.
Ырыа киэҥ аартыгар үктэниим
Кустуур бөһүөлэгэр улуус таһымнаах “Чаҕылый, саҥа сулус!” диэн ырыа куонкурса ыытыллара. Онно “Хас күн аайы” диэн бастакы бэйэм айбыт ырыабынан кыттыбытым. 9-с кылаас оҕото барахсан эрдэҕэс сааһыгар сылдьан бастакы таптал абылаҥар ылларан айбыт ырыата буоллаҕа (күлэр). Онно аан бастаан 3-с истиэпэннээх дипломант буоламмын “Тыый, мин да ыллыахпын сөп эбит” диэн санаа киирбитэ. Онон Дьарҕаалаахха үөрэнэ сылдьан ыллыыр уонна үҥкүүлүүр буола сайдыбытым. Кыра дэриэбинэ оҕото, ыччата барытыгар дэгиттэр буолар – ырыаҕа, үҥкүүгэ, успуорка... Инньэ гынан 2008 сыллаахха өрөспүүбүлүкэтээҕи куонкурус “Хотугу сулус” улууспутугар ыытыллыбытыгар ырыаҕа Гран при, өрөспүүбүлүкэҕэ лауреат буолбутум.
Онтон ыла саҕаламмыта ырыа киэҥ аартыгар үктэниим... Оскуола кэнниттэн Култуура уонна ускуустуба колледжын “Хоровое дирижирование вокального творчества” идэтигэр үөрэммитим. Устудьуоннаабыт сылларым сырдык, сылаас кэмнэр этилэр.Үөрэнэ сылдьан 2011 сыл сааһыгар колледж иһинэн баар “Үрдэл” уолаттар квартеттара: Андрей Шадрин, Николай Тырылгин, Дмитрий Попов уонна мин оччолорго Михаил Рожин буоламмыт Санкт Петербург куоракка “Культурная перспектива” норуоттар икки ардыларынааҕы ырыа куонкурсугар квартетынан эрэ буолбакка бары биирдиилээн ыллаан, лауреат буолбуппут. Бэйэбитин үчүгэйдик көрдөрбүппүт. Онно бэлиэтии көрөннөр, Краснодар куорат консерваториятыгар туттарсарбытыгар этии киирбитэ. Колледжы бүтэрэн, ол этиини ылынан, мин доҕорбунаан Дмитрий Поповтуун консерватория “Академическое пение” идэтигэр үөрэххэ туттарсан киирбиппит. Мин биир сыл үөрэнэн баран, дьиэтээҕи балаһыанньабынан, ситэри үөрэммэккэ дойдубар төннүбүтүм, Дима салгыы үөрэнэ хаалбыта.
2012 сылга “Саҥа ырыа” интерактивнай куонкуруска бэйэм ааптарыскай ырыабынан кыттан, “Саҥа аат” номинация хаһаайына буолбутум. Ити сыл Опера уонна Балет тыйаатырыгар хуорга солиһынан киирэн, 4 сыл кэриҥэ үлэлээбитим. Ол кэмҥэ ырыаһыт быһыытынан ханнык да күрэхтэргэ, куонкурустарга кыттыбакка сүтэн-иҥэн хаалбытым. 2015 сыллаахха этэ быһыыта, “Саҥа ырыа” бүтэһик куонкурсугар кыттан, кыайыылаах үрдүк аатын ылбытым. Бу сыл Дубай куоракка Норуоттар икки ардыларынааҕы куонкуруска Арассыыйа аатыттан “Академическай ырыа” тенор хайысхатыгар кыттан, Гран при буолбутум.
Тус суолбун солоноору...
2017 сыл бүтүүтэ “Бэйэм суолбун булунуохпун наада эбит” диэн толкуйдар киирэннэр, операттан уурайан, бэйэбин сааһылана, көрдөнө, дойдубар Дьарҕаалаахха тиийэн, кулуупка уус-уран салайааччынан биир сыл үлэлээн, айылҕалыын алтыһан, куоракка төттөрү кэлбитим.
Биир тэттик түгэни кэпсиим дуу... 2019 сыл сааһыгар сааскы куска дурдаҕа олордохпуна, арай, төлөпүөн кэллэ. Дэриэбинэттэн чугас баар буоламмыт, билайн сибээһэ баар. “ZAVOD” аныгы үҥкүү оскуола устуудьуйатын салайааччыта Ньургуйаана Яковлева “Наһаа үчүгэйдик ыллыыр эбиккин, биһигини кытта үлэлэһиэҥ? “Звезда” телеханаал “Новая звезда” куонкурсугар кастиҥҥа кыттыаҥ дуо?” – диэн этии киллэрдэ. Чэ ити курдук, кустуу сылдьан, быыһыгар биидьийэҕэ ырыа устан ыытан, кэтэхтэн кастины ааспытым. Күһүнүгэр Москубаҕа тиийэн кыттыбытым. Бастакы тууру этэҥҥэ ааһан, иккискэ ааспатаҕым.
Эдьиийим Ньургууша “Куобах шоу” хамаандатыгар киирэн үлэлээбитим. Элбэхтик гостуруолларга сылдьыбыппыт. Куоракка улахан “Куобах шоу” кэнсиэр тэрийбиппит. Инньэ гынан эдьиийбэр 3 сыл кэриҥэ үлэлээбитим. Оттон 2022 сыллаахха судаарыстыбаннай эстрада тыйаатырыгар “артист-вокалист” быһыытынан үлэлии киириэхпиттэн билиҥҥэ диэри үлэлии-хамсыы сылдьабын.
Тыйаатыр сайдарга кыах, күүс биэрэр
Тыйаатырга киириэхпиттэн күүстээх, интэриэһинэй үлэ умсулҕаныгар оройбунан түспүтүм. Бастаан үлэлии киирээт, кыттыбыт испэктээгим “Золотой ключик” Буратино оруола этэ, ол кэнниттэн “Маҥнайгы учуутал”, “Кыһыл күн”, “Золушка” испэктээкиллэр. Испэктээкиллэрбитин Татьяна Чаранская режиссердаан туруорар. Испэктээктэри таһынан элбэх кэнсиэртэри туруорабыт, куонкурустар ыытыллаллар. Бу сылга киирэн баран, ыам ыйын 7 күнүгэр “Золотая маска” тыйаатырдар икки ардыларыгар ыытыллар улахан куонкуруска Москубаҕа тыйаатыр кэлэктиибэ бары баран кыттан кэллибит. Түмүгэ бэс ыйын 20 күнүгэр биллиэхтээх. “Кыһыл күн” (“Багровое солнце) мюзиклбытынан баран кытынныбыт (режиссер Т.Чаранская, риголетто Любовь Готовцева, муусука Варя Максима).
Маны тэҥэ тыйаатырбытыгар “Уэлькаль” (Мария Бердинская либреттота) Иван Константинов туруоруутугар муусука испэктээгэ аныгы драматургия “Коляда-Плейс 2026” бэстибээл лонг-лииһигэр киирэн, от ыйын 22 күнүгэр Екатеринбург куорат Камернай тыйаатырын сыанатыгар туруохтаах. “Уэлькаль” испэктээк бу Иван Константинов бастакы режиссерскай үлэтэ буолан туран, маннык улахан таһымнаах бэстибээлгэ кыттан эрэрэ сөҕүмэр, улахан билинии буолар. Манна Арассыыйа 28 бастыҥ испэктээктэрэ, ол иһигэр Хотугу Македонияттан тиийэ кыттыахтаахтар. Онон биһиги тыйаатыр кэлэктиибэ, артыыстара бу испэктээкпитинэн киэн туттабыт, бу муусукаалынай драма көрөөччү сүрэҕин долгутуо диэн эрэнэбит.
Оҕолорго анаан “Золушка” мюзикл оҕо көмүскэлин күнүгэр сүрэхтэниэхтээх. Иннибитигэр өссө да элбэх үлэ күүтэр. Үлэбитигэр ситиһиибит үгүс, барыы-кэлии, айан, испэктээк... муҥура көстүбэт.
Уонна хаһан?
Бу санаатахпына, оҕо эрдэхпиттэн наар кулууп, тыйаатыр оҕото эбиппин. Тыйаатыра суох табыллыбат, хамсаныылаах, сүүрүүлээх-көтүүлээх, ырыалаах-тойуктаах кэнсиэртэри, эйгэни баҕарар эбиппин. Маннык эйгэттэн тэйдэхпинэ олох чуҥкуйан ааппын да умнан киирэн барыахпын сөп. Онон билигин санаам сытар, сөбүлүүр идэбинэн үлэлии-хамсыы сылдьарбыттан астынабын, улахан дуоһуйууну ылабын. Бэйэм “нишабын” булуннум дии саныыбын. Салайааччыбыт Татьяна Чаранская барыбытын бииргэ түмэн, сомоҕолоон, биир өйүнэн-санаанан үлэлии сылдьабыт. Кэлэктиип үлэһиттэрэ, артыыстар бары сүрдээх сэргэхтэр, чаҕылхайдар. Онон тыйаатырбын таптыыбын, сөбүлүүбүн, астынабын. Наһаа үчүгэй. Манна үлэлиир, айар киһиэхэ усулуобуйа барыта тэриллэн, сүрдээх улахан кыах бэриллэр буолан, үлэлиэн-хамныан баҕалаах киһиэхэ үчүгэй.
Тус бэйэм тыйаатыр аатыттан атын сиргэ баран, куонкурустарга кыттан, Сахам сирин, тыйаатырын аатын ааттатыахпын баҕарабын. Уонна хаһан? Саас да ыраатан иһэр, бириэмэ да барар. Олох түгэннэрэ ону күүтэн турбаттар. Тыйаатырбыт хас биирдии артыыска утары баран усулуобуйа тэрийэрэ хайҕаллаах. Онон тыйаатыр дириэктэригэр Татьяна Чаранскаяҕа, уус-уран салайааччыта Мария Герасимоваҕа уонна дириэктэри солбуйааччы Валентин Максимовка махталлаахпыт.
Чараас эйгэни итэҕэйбин
Дьон үксэ миигин Михаил Рожинынан билэллэр. 2023 сыллаахха ааппын-суолбун толору уларытан, саҥа пааспар ылбытым. Онон билиҥҥи толору аатым Долун Михайлович Ушницкай – Оталан. Ушницкай эһэм араспаанньата, Долун төрөөбүт күммүнэн, алтынньы 18 күнүнэн, сөп түбэһэр аатым буолар. “Михайлович” эһэм аатынан.
Мин чараас эйгэни итэҕэйэбин. Бэйэм урукку өбүгэлэрбин кытта сибээһим суоҕун кэриэтэ. Чугас дьонум, табаарыстарым түүллэригэр “Эбэбин түһээн көрдүм, хайдах эрэ сынньаммыт курдук буоллум. Арыаллыыллар, араҥаччылыыллар ” диэн кэпсииллэрин истэн, толкуйдааччыбын “Тоҕо миэхэ ким даҕаны чугас дьоммуттан түүлбэр киирбэтий?” диэн. Түүлү түһүүр да буоллахпына араас хара дьайдар, сэрии, охсуһуу биитэр дойдум айылҕатын, сирин-уотун, булдун түһүүбүн. Уонна бүттэ. Түүлбэр киирэр, бу олохтон барбыт чугас дьонум суохтар.
“Хайдах манныгый?” – диэн санааттан, чугастык билсэр-көрсөр күүстээх айылҕалаах табаарыспыттан ыйыталаһан турардаахпын. Кини Саха сиригэр биллэр киһи. Киниэхэ эппиппин, “Кэлэ сылдьаар, кэпсэтиэхпит” – диэбитэ. Тиийдим, көннөрү кэпсэттибит уонна тугу да саҥарбакка олоробун. Ону бэйэтэ ылан кэпсээн киирэн барда: “Өбүгэлэриҥ ырааҕынан сылдьаллар. Тоҕо атын ааты илдьэ сылдьаҕыный?” – диэтэ. Ааккыттан эмиэ улахан тутулуктаах эбит. Аатыҥ олох атын буоллаҕына өбүгэлэриҥ эйигин сүтэрэн кэбиһэллэр (локатор курдук) эбит. Холобура төлөпүөҥҥэ нүөмэриҥ суох буоллаҕына “абонент не доступен” буолан хаалар, аатыҥ эмиэ оннук курдук буолар эбит. Киһи аата туохтан саҕаланарый? Араспаанньаттан ...уонна “отчествонан” бүтэр. Кини “Өбүгэлэргэр чугаһыаххын баҕарар буоллаххына, чугас хаан киһигинэн араспаанньаҕын уларыт” – диэбитэ. Онтон атын иһитиннэриинэн “аатыҥ эмиэ уларыйыахтаах” диэтилэр.
Дьэ, ити курдук сүбэлэри истэн, икки сыл устата уһуннук-киэҥник толкуйданным уонна уларытар эбиппин диэн түмүккэ кэлэммин ааппын-суолбун толору уларыппытым.
ОТАЛАН буолабын
Эбээн омуга уонна артыыс буоларым быһыытынан, аҥардас араспаанньабын, ааты-суолу уларыппакка, аны Оталан диэн эбээннии хос ааты эмиэ ылыммытым (Оталан эбээннииттэн тылбааһа “Плывущий против волн”), ол эбэтэр олоххо көрсөр ыарахаттары, тургутуктары көрсөн, бэйэтин суолунан эрэллээхтик барар киһини ааттыыллар. Үс сылтан орто бу ааттары ылыммытым, ону миигин билэр дьон соһуйаллар “Миша Рожин” буолбатах этиҥ дуо?”– диэн. Сорохтор номнуо билэн, үөрэнэн эрэллэр быһыылаах. Онон абааһыттан куота сатыыр курдук аатым да элбэҕэ сүр быһыылаах (күлэр). Чэ сити курдук.
Ааппын-суолбун уларыппытым – үлэм өттүгэр тахсыылаах буолла диэн бэлиэтээн этиэхпин наада. Урукку өттүгэр олоҕум уустуктардаах соҕус эбит буоллаҕына, билигин үлэ-хамнас чааһыгар этэҥҥэ.
Олоҕум уустук түгэннэрэ..
Оҕо эрдэхпиттэн чугас дьоммун – саамай тапталлаах эбээбин, убайбын (эбэбинэн таайым) сүтэрбитим. Бу миэхэ улахан охсуу этэ. Аны тус олоҕум эмиэ табыллыбат... “Гражданскайынан” ыал буолан олоро сылдьыбытым сатамматаҕа. Тарбахха киэн тутта кэтиллэр көлөөскөлөрү кэтиигэ, уруу дьоро киэһэтигэр дылы тиийбэтэҕэ. Дьиҥнээх тапталы көрдүү сатыыгын, булбаккын... Чэ, ол эрэн икки кыталык кыргыттардаахпын, ол үчүгэй, санаабын көтөҕөр. Онон олох охсуулара бааллар, суох буолбатахтар. 36 сааспар дылы олохпор элбэҕи биллим-көрдүм. Хас биирдии киһи төбөтүгэр, өйүгэр-санаатыгар туох киирбитинэн олорбут олоҕун анаарар. Онон билигин сулумахпын, бэлиэтии көрбүтүм суох. Олоҕум өссө да иннибэр... Санаабын хаһан да түһэрбэппин, олоххо сүрдээх “оптимист, позитивнай” сыһыаннаахпын. Олох диэн олох. Түһүүлээх-тахсыылаах. Онон олоҕу хайдах баарынан ылыныахтааххын, таптыахтааххын, сыаналыахтааххын. Бу Орто дойдуга төрөөн-үөскээн сылдьаргынан Айыыларга махтаныахтааххын.
Ырыаларым – мин куттарым!
“Эбээн диэн мин!” ааттаах-суоллаах ырыам бу сотору кэминэн күн сирин көрүөхтээх. Дойдубар Эбээн Бытантайбар анаабыт бэйэм суруйбут уонна матыыбын айбыт ырыам буолар. Эллэй Васильев аранжировката, кини эстрада тыйаатырын муусукаана, артыыһа. 2024 сыллаахха Мэхээс-Серхан тылларыгар уонна Байбал Сэмэнэп дьүрүлүгэр “Оҕо сааһым доҕотторо” ырыам эмиэ тахсыахтаах. Бу бэс ыйыгар саҥа ырыаларым тахсаары сылдьаллар.
Тус кэнсиэрпин оҥоруу – ыра санаа таһымынан эрэ баар. “Дьоммун-сэргэбин биир түһүлгэҕэ түмэн, ыллаан-туойаан ылларбын” диэн санаам – киэһэ утуйар түүлүм үтүө түсчүтэ, сарсыардааҥҥы сырдык санаам саҕаҕа эрэ буолар. Хаһан эмит туолуо диэн ыллыыбын, суруйабын, айабын-тутабын... Эһиил 2027 сылга улахан сыанаҕа тахсыбытым – кырата, улахана суох кэм да буоллар – 15 сыла буолар. Онон, кистэлэҥ баҕа санаам – сольнай кэнсиэрпин туруордарбын диэн...
Эбээммит дэнэбит
Эбээммит дэнэбит, Эбээн Бытантай национальнай улуус ааттаахпыт даҕаны, тылбытын улаханнык билбэппит. Эбээннии тылынан саҥарар киһи суоҕун кэриэтэ. Ону билиниэххэ наада. Оскуолаҕа алын кылааска үөрэнэр эрдэхпитинэ биридимиэт быһыытынан үөрэтэ сылдьыбыппыт. Оччолорго эбээннии ааҕан, кэпсэтэн, саҥаран син билэр этибит. Эбээннии тылынан хоһоон суруйарбын өйдүүбүн ээ. Онтон оскуола орто сүһүөҕэр тахсыбыппыт кэннэ эбээн уруога суох буолбута. Бу аҕыйах сылтан бэттэх, дьэ, үөрэтэн, сөргүтэн, биридимиэт быһыытынан баар, онтон үөрэбит эрэ. Онон билигин эбээннии саҥарыы, ырыа-үҥкүү, тыл-өс баар буолан эрэрэ үөрдэр, хамсааһын тбаар. Тылбыт сүтүө суохтаах буоллаҕа...
