– Бөһүөлэкпититтэн икки биэрэстэлээх сиргэ Күөллэрики диэн улахан алаас баар. Былыры онно икки улахан күөл баарын биһиги өбүгэбит Баай Боппуок хордорон, уутун бүтүннүү үрэххэ түһэрбит. Кэлин уолбатыгар оттуур-мастыыр, күүлэй тэрийэр, ыһыах ыһар буолбут. Онон нэһилиэкпит дьоно билигин да онно ыһыахтыыллар.
Төҥүлү СПТУ-тун бүтэрэн кэлбит сайыным этэ. Сайын ыһыах күн кылааһынан мустан, Зоябыт күтүөт аҕалбытын, Бүөккэбит хапсаҕайга чөмпүйүөннээбитин бэлиэтээтибит.
Биллэн турар, арыгылаахпыт. Онон киэһэ дьон ыһыахтыыр сиртэн бары тарҕаспытын кэннэ, атын даҕаны кылаастартан куотан (кэлэн кыттыһыахтара диэн көҥөнөн буоллаҕа), түүн кулуупка таансыга киириэххэ диэри Күөллэрикигэ бардыбыт.
Көрсүһүүбүт бүтэрин саҕана, уолаттар биллэ холуочуйан бардыбыт. Мин букатын даҕаны итирдим быһыылаах. Устунан саҥа кэлбит күтүөтү, Зоя табаарыһын, үтэн-анньан көрүү буолла. Бүөккэбитин кытта туһуннардыбыт, мас-тардыһан көрдүбүт. Онтон мин чэпчэтинээри тыа саҕатыгар туора сиргэ тахсан баран, аһара сылайан сынньана түһүүм диэн, аарыма хатыҥ анныгар олордум. Таансыга киириэххэ бириэмэ арыый эрдэ курдук, чугас оҕолорум саҥалара ньамалаһан иһиллэр, онон кыратык нухарыйан да ыллахха туох да буолбат.
Төһө өр сыппытым буолла, арай уһуктан баран харахпын арыйбакка сытан оҕолорум баалларын-суохтарын иһиллээн көрбүтүм, ханна эрэ хоһооно суох күйгүөр иһиллэргэ дылы. Ол быыһыгар куоластара улаатан кэлэ-кэлэ кыччыыр. Аны туран, ньамалаһыы буолбатах, хуорунан ыллаан эрэрэллэр эбит. Мин дьагдьайа быһыытыйан уонна баччаҥҥа диэри кулуупка барбакка сылдьалларын дьиктиргээн, тиийэн тиэтэтиэххэ баара диэн, туран кэллим.
Алаас бүтүннүү туманынан бүрүллүбүт. Өйдөөн көрбүтүм, ол быыһыгар ханна эрэ күлүктэр барыгылдьыһаллар. Байааттаҥныы-байааттаҥныы ол диэки бардым. Дьонум саҥалара туох да сүрдэнэн барда. Ол гынан баран, субу диэн тугу ыллыыллара дуу, туойаллара дуу отой иһиллибэт. Онон туман ортотугар киирэн, арыый чугаһаан баран “доо, кулууптаабаппыт дуо?!” диэн хаһыытааппын кытта, дьонум им-ньим баран хааллылар. Күлүктэрим миигиттэн куотардыы, туман үөһүгэр киирэн иҥэн-сүтэн бардылар.
Бу дьон тугу эрэ дьээбэлэнэллэр дии санаатым уонна атаҕым тумсуттан иҥнэ-иҥнэ да буоллар, кэннилэриттэн түстүм. Ол эрээри чугаһаан истэҕим аайы саҥалара-иҥэлэрэ улаатан кэлэ-кэлэ, бэйэлэрэ тэйэн биэрэн истилэр.
Онтон биирдэ тумана суох сиргэ, алаас хоту эҥээригэр тахсан кэллим. Дьонум ханна да көстүбэттэр. Саҥалара да иһиллибэт буолан хаалла. Мин, хайдах эрэ, этим сааһа аһыллан дьыр гына түстэ. Түүҥҥү тымныы тыал илгийдэ. Өйдөнөн кэллим, дэлби куттанным. Хаһан эрэ оҕо сылдьан эһэм оҕонньор “Күөллэрикигэ дьон хойукка диэри Баай Боппуок ыһыахчыттарын көрөр буолаллара” диир саҥата иһиллэргэ дылы буолла.
Онтон эмискэ кулгаахпар ким эрэ “нохоо, тугу гына тураҕын, быһа этитээри...” диэтин кытта, буутум быстарынан бөһүөлэк диэки сүүрдүм.
Дьиэбэр хайдах кэлбиппин өйдөөбөккө да хаалбытым. Эп-эппэҥнэс буолбут этим. Ампаарбар киирэн утуйа сатаабытым да, сүрэҕим мөхсүбүтэ бэрт буолан, өргө диэри утуйан биэрбэтэҕим. Сарсыарда халлаан лаппа сырдаабытын кэннэ утуйдум быһыылааҕа.
Онон үөрэхпин бүтэрбит сылбар Баай Боппуок ыһыахчыттарын көрөн турардаахпын. Айылҕаҕа киһи таайбатаҕа, билбэтэҕэ элбэх быһыылаах. Дьиҥэр, оҕо сырыттахпына эһэм кэпсээбит ыһыахчыттар туһунан үһүйээнин олох умнан кэбиспит этим. Өйбүн тутан да баран хаһан эрэ оннугу истибиттээхпин диэбэккэ сылдьыбытым уонна ол аһара куттаммыт дуу, уолуйбут санаабар, оҕо сылдьан истибитим өйүм хайа эрэ муннугар хатанан хаалбыта “күөрэс” гынан кэлбит.
Ол эрээри, билигин кэлэн санаатахха, ол ыһыахтыы сылдьар күлүк дьон сырдык эҥээрдээхтэрэ. Киһи куттаныа суоҕун курдуктара. Алгыс, ыһыах түһэр сиригэр, бэс ыйын ортотугар, абааһы үктэммэтэҕэ чахчы.
***
Убайым ити курдук бэрт элбэх дьиктини көрбүт, билбит киһи, бу олохтон 2001 сыллаахха барбыта. Үлэлии-хамсыы сылдьан ол сырыыларын кэпсээтэҕинэ мэлдьи этэр буолара: “Ууга да түһэн өлбөтөҕүм, уокка да умайбатаҕым. Оо, кырбаммыт-охсуспут, саахалга түбэспит хара баһаам буоллаҕа. Бэл, күрэххэ сылдьан саанан да ытыллыбытым уонна өлбөтөҕүм. Ол эрээри, мин бэрт кыраттан өлөр дьылҕалаах буолуохтаахпын”, – диирэ. Ол да курдук буолаахтаабыта.
С.Коркин,
Дьокуускай.
