Кини эмиэ аан дойду быһаҕаһа

 

Бу этиини академик Сахаров эппитэ дииллэр эрээри, “Алиса” “оннук буолбатах” диир. Чэ ол ким уонна тугу эппитэ улахан суолтата суох, кырдьык кырдьыга өтөн тахса турар, оннооҕор ууга үүнэр ньамах от күөл үрдүн барытын сабардыыр. Дьон (ордук көхтөөх, актыыбынай дьон) туһунан тугу этиэҥий.

Бу тиэмэҕэ М. Веллер олус үчүгэй “Все о жизни” диэн кинигэтэ баар. Ол эрээри бүгүн кэпсэтии ол туһунан буолбатах, бу курдук бөлөһүөктүү санааларга миигин боростуой ааҕыы, суот-учуот сирдээн аҕалла – биһиги Уһук Илин ипэтиэкэтэ баарыгар орочуоттанан, Владивостокка 3 сир учаастагын атыыластыбыт. Ол түмүгэр барыта мунньан-тараан (Санкт-Петербурга, Пермьҥэ, Екатеринбурга, Дьокуускайга, Владивостокка) барыта биир мөлүйүөн кв. миэтэрэттэн ордук сири үлэлэтэ сылдьабыт.

Ол кыра соҕус да буоллар – үөрдэр. Киһи бэйэтин наадалааҕынан ааҕынар, күүһүн-кыаҕын холонон көрөр, ол кыаллыбат буоллаҕына – олус чуҥкук уонна муунтуйуу күүтэр.

“Баһылааһын” туһунан: мин хас күн аайы түүннэри көтүппэккэ “Санитардар бол­ҕомтолорун тардыбакка эрэ, хайдах Аан дойдуну салайыахха сөбүй?” диэн кинигэни аахпатаҕым, хас күн аайы сарсыарда үлэбэр кэлэн “портары хайдах былдьыыр былааннары” уруһуйдаабатаҕым.

Ити барыта бэйэтэ бэйэтиттэн тахсан иһэр – эн аа-дьуо үлэлии сылдьаҕын, илиигин-атаххын хамсатаҕын, ол кэмҥэ “үүт” сыыйа “арыыга” кубулуйан хаалар. Бу баар! Мөлүйүөн кв. миэтэрэ. Бу, таарыйа санаттахха, 50-ча тыһ. нэһилиэнньэлээх кыра куорат турар сирэ.

Мин маны барытын толору өйдөөн баран, чахчы, соһуйдум.

Үлэ-хамнас, түбүк элбээтэ эрээри, олоҕум “бэһиэлэй буолла” диэххэ сөбө дуу... Этэллэринэн, Таҥара киһиэхэ кыайбат сорудаҕын биэрбэт.

Киһи айылҕатын быһыытынан тугу барытын билэргэ, өй­дүүргэ, төһө кыалларынан элбэҕи оҥорорго дьулуһар (үөһэ ахтыллыбыт М.И. Веллергэ), хаһан тиийэн бэйэтин кыаҕа муҥурданан тохтоон хаалыар диэри. Ол эрээри, бу хамсааһын барыта биир күдьүс бара турбат, онно ойоҕоһуттан дьайар араас түбэлтэ уонна сулуучай орооһоро элбэх, киһи айар кыаҕа уонна көҕө “идеальнай сценарийга” курдук мэлдьи таба дьүөрэлэспэт. Ол эрээри бэриллибит шансы кыайан туһаммакка хаалыы курдук кыһыылаах-абалаах туох баар буолуой! Билиэти атыыласпакка эрээри, латырыайаны сүүйбэккин. Онон, туох эрэ сатаммат да эбит буоллаҕына, өссө төгүл төхтүрүйэн, саҥаттан саҥалыы холоноҕун. Ол аайы “эриэхэлэр кэлэн түһэллэрэ” ыарыылаах уонна ыарахан. Ону хайыаҥый, атын туох да барыйаан суох! Мин мөлүйүөн миэтэрэбин Эһиги бэйэҕит мөлүйүөҥҥүт (барыгыт холбоон) курдук ылыныҥ – ону ким эрэ атыылаһыа турдаҕа. Ол эбэтэр, мин эһигинэ суох биир тоһоҕото суох ньуулбун, кураанах миэстэбин.

Онон мин ис дууһабыттан (бу кэпсээбит төрүөппүнэн) Эһиги олоххо саамай табыгастаах суолу буларгытыгар, ыыппыт сыраҕыт-хараҕыт сиэрдээхтик төннөрүгэр, олоҕу олорууттан улахан дуоһуйууну ыларгытыгар баҕарабын.

Ол биир үчүгэй барыйаанынан “Ленские высоты” ЖК кыбартыырата буоларын мин хатылыы да барбаппын – бу туһунан Эһиэхэ Атыы-эргиэн отделыгар сиһилии кэпсиэхтэрэ. Чуолаан, саамай табыгастаах усулуобуйалар тустарынан. Ону бэйэҕит да көрөн-билэн итэҕэйиэххит.