Сэрии кэмигэр дуу, кэнниттэн эбитэ дуу, Ньурба Антоновкатыгар симментал боруода атыыр оҕу´у аҕалбыттара. Бастаан к³рбүппүн ³йдүүбүн ээ... Оо, улуу дьаалы! Бу улаханын! Букатын хайа саҕа, кы´ыл эриэн ³²н³³х, эбиитин, кэйиик!

   К³ст³күүн диэн тимир уу´а оҕус киирэн эрэ турар, сатаан эргийбэт гына алта баҕаналаан, муосталаан хотон тутта. Ол кэннэ кытарбыт тимиринэн муннун үүттээн баран, оспутун кэннэ тимир чурумчулаата. Сиэтэр “быата” — са´аан кэри²э усталаах, ыраахтан туран кэтэрдиллэр тимир турба. Мындыр саха уу´а кэйиик оҕус сиэтэн и´эр ки´иэхэ кэлэн түспэтин курдук оннук о²орбут этэ. Оҕуска бостуугунан эдэр, кыахтаах уолу анаабыттара (Т³б³³т³б³ Маайа уола бы´ыылааҕа).
   Алдьархай онтон саҕаламмыта. Ону саныы-саныы ийэм ытаан хараҕын уутунан суунара. Бачча улахан оҕус кыра саха ынаҕа б³ҕ³түн хам баттаан, систэрин, уллу²ахтарын, атахтарын то´уталаан ³л³рт³³бүтэ. Ол эрэ буолуо дуо... Бу соҕурууттан со²нообут “күндү баайдара” үс ки´и тыыныгар туруор диэри ³л³р³р к³²үлү биэрбэтэхтэрэ. Бастаан биир кырдьаҕас эмээхсини ³л³рбүтэ. Ол эрэйдээх сайылыктан (Эбэттэн) Антоновкаҕа баран истэҕинэ, суолга к³рс³н дэлби кэйэн, тэпсэн кыайбыт этэ. Икки´э – бостуук уолу. Уол к³хсүн дь³л³ кэйдэрэн үс эрэ ый сытан баран ³л³³хт³³бүтэ. Оҕус үтэ´этэ туолар, ү³´э та´ымныыр быатыгар, атынан испит оройуон боломуочунайын аттары-бэйэлэри үлтү кэйэн, тэпсэн ³л³рт³³бүтэ. Ити курдук хас сыл айбардаабытын ³йд³³б³ппүн. Бука, бастакы булкаас симментал ынахтар тэнийэн эрдэхтэринэ буолуо.
   Урут сахаларга “ама, үүттээх чэйи испит ки´и аччыктыыр ү´ү дуо” диэн ³йд³бүл баара. Ол, биллэн турар, саха ынаҕын үүтүгэр сы´ыаннааҕа. Оттон кэлин тэнийбит боруода булкаастаах ынах үүтүн ийэм: “Чэй да үүтэ буолар кыаҕа суох”, — диэхтиирэ.
  Аҕам ферма сэбиэдиссэйин үлэтин та´ынан, араа´а, бэтэринээр үлэтин эмиэ толороро. Субан сү³´үнү Кугдаарга от сиэтэ диэн та´ааран кыстаталлара. Онно аҕам сүү´үнэн оҕус борооскуну бэйэтэ соҕотоҕун аттыыра. Ол сылдьан, ийэм к³рд³´үүтүнэн, ыраас саха оҕу´а тахсыа диэбит 4-5 борооскутун аттаабакка хаалларара. Бы´ата, оччотооҕу саха дьоно эрэйдээхтэр ³бүгэлэрэ хас эмэ сүү´үнэн сыллары бы´а иитэн кэлбит, саханы саха о²орбут, олохторун аргы´ын, хаан уруу сү³´үлэрин тыынын хайдах сатыылларынан-кыайалларынан у´ата сатаабыттара. Онтон атын тугу гынаахтыахтарай? Э´иилигэр тойоттор тахсан баран “биир да боруода оҕу´у хаалларбатаххын!” диэн аҕабын бэтэринээрдиир “чыыныттан” устан кэбистилэр. Кини оннугар Иван Рудых диэн сэрииттэн арыгыга убанан кэлбит ки´ини анаабыттара. Ол ки´и аҕам туох дииринэн сылдьара. Инньэ гынан, кы´ын кинини устан баран аҕабын т³тт³рү олордубуттара.
   Били, соҕурууттан кэлбит “мааны ыалдьыт”, симментал оҕус, ³лү³р диэри элбэх быракаа´ы о²орбута. Дьону кэйээри дьиэҕэ куоттаран киллэрэн баран, сайылык ампаар дьиэтин муо´унан батары анньан баран ³рүтэ аппа²натан куттуура. Ити билигин Кыталыктаах диэн ньурбалар ы´ыахтыыр сирдэрин хаты² чара²ын солото сырыттахпытына, оҕуспут тыраахтарга тү´үтэлээн куттаан ³л³ртүү сыспыттааҕа. Ол тыраахтарбыт да “газогенераторынан” үлэлиир, хаты² чууркатынан оттуллан барар этэ. Мин онно хатаа´ылыыр баҕаттан, тыраахтар о´оҕун оттууга к³м³л³´³рүм. На´аа бытаан да буоллар, олус күүстээх сэп этэ. Биирдэ сайылык оҕолоро дьиэ та´ыгар от отууга утуйа сыттахпытына, отуубутун тоҕо к³т³н, би´игини сиирэ-халты батыччахтаан, сиэтэлии сы´ан турардааҕа.
   Дьэ, бастакы кыстык хаар түспүтүн кэннэ, ол оҕуспутун ³л³р³р к³²үл кэллэ. Оҕу´у Антоновкаҕа бурдук ыскылаатын та´ыгар аҕаллылар. Оҕус ³л³рүн к³р³³рү ки´и б³ҕ³ му´унна. Оскуолаттан чугас буолан, оҕолор эмиэ баарбыт. Кэлин аҕам кэпсээбитинэн, бастаан сэрииттэн эргиллэн кэлбит Алексей Тарасов диэн ки´и ”сүнньү³ҕүнэн сүрэххэ ытан ³л³рү³ххэ” диэн этии киллэрбит. Ону аньыырҕаабыттар. Аҕам бииргэ т³р³³бүт быраата Барты´аан Бааска “балтанан сүүскэ охсон к³рүүм” диэбитин — куттаммыттар. Дубук тутуннахха иэдээни о²оруо турдаҕа. Онуоха К³ст³күүн уус диэн кыра у²уохтаах, хап-хаты²ыр ки´и “мин бэйэм дьа´айыам” диэн кэбиспит.
   Оскуола мас соппулуотун кэнниттэн к³р³н турдахпытына, Барты´аан Бааска К³ст³күүнү к³т³ҕ³н ылан ыга бааллан турар оҕус үрдүгэр олордон баран тэйэ хааман биэрдэ. К³ст³күүн хамсатын туора уоппутунан оҕус арҕа´ын устун т³б³түн диэки сыыла²хайдаан тиийдэ уонна аа-дьуо бигээн баран, оҕу´у бы´аҕынан сүнньүгэ аста. Оҕус ымыр да гыммата. К³ст³күүн ыты´ынан бы´аҕын угар диэри батары саайан баран булкуйталаан кэбиспитигэр, оҕуспут умса барда уонна сууллан кү³´элис гынна. Уус оҕус к³хсүттэн чэпчэки баҕайытык туора ойон кэбистэ. Ону кытта аҕам аах сырсан тиийэн оҕус хабарҕатын быстылар, астаан бардылар...
   Дьэ, ити кэмтэн ыла Ньурбаҕа симментал булкаастаах ынах ү³дүйэн барбыта. Саха ынахтара ыраах нэ´илиэктэргэ хаалбыттара эрээри, сыыппара-быры´ыан сырсыытыгар, уонча-сүүрбэччэ сыл и´игэр букатыннаахтык эспиттэрэ. Биллэн турар, “са²а боруода к³м³түнэн оччо-бачча үүтү ыатыбыт” диэн отчуоттуурга ту´алааҕа буолуо. Оттон арыы о²оруута кыччаабытыгар, боруода ынах холбуллубут үүтэ сиргэ тоҕуллар буолбутугар ким да дьаалайбатаҕа. Онто да суох убаҕас үүт холбуллубута туох к³дьүүстээх буолуой, уу буоллаҕа.
Са²а тэнийбит сү³´үлэр, биллэн турар, саха ынаҕар ханан да холооно суох тас дьү´үннээхтэрэ. Былыр эбии а´ылык бэлэмнэнэр, дулҕа, талах, турунуопус, хаппыыста э²ин эбии бэриллэр эрдэҕинэ, үүтүн-этин хаачыстыбата син аҕай буолара. Кэлин уотурба тэнийбитин кэннэ, эт хаачыстыбата адьас түстэ. Ма´ы да кирэр, эти да сиир, ууну да и´эр, миини да и´эр суолтата тэ² буолла. Былыр ха´ан эрэ эдэрбэр Москубаҕа сылдьан соҕуруу²²у боруода ынах этин сиэн баран, аҕынньым т³лл³н, саакка-суукка киирэ сылдьыбыт кэмнэрдээҕим. Билигин, ханна барыахпытый, оннук этинэн эмсэхтэнэн олордохпут.
   Саха ынаҕын этэ барахсан, ама, онно холоонноох буолуо дуо! Аны туран, к³рүүтэ-истиитэ боростуойа, а´ыыра аҕыйаҕа, тугу баҕарар сиир боро, кы´ыннары та´ырдьа уулуура... Атын ханнык боруода тэ²нэ´иэй, саха ынаҕар!

2006

45 ; 46 ; 47 ; 48 ; 49 ; 50 ; 51 ;

2007

1 ; 2 ; 3 ; 4 ; 5 ; 6 ; 7 ; 8 ; 9 ; 10 ; 11 ; 12 ; 13 ; 14 ; 15 ; 16 ; 17 ; 18 ; 19 ; 20 ; 21 ; 22 ; 23 ; 24 ; 25 ; 26 ; 27 ; 28 ; 29 ; 30 ; 31 ; 32 ; 33 ; 34 ; 35 ; 36 ; 37 ; 38 ; 39 ; 40 ; 41 ; 42 ; 43 ; 44 ; 45 ; 46 ; 47 ; 48 ; 49 ; 50 ; 51 ;

2008

1 ; 2 ; 3 ; 4 ; 5 ; 6 ; 7 ; 8 ; 9 ; 10 ; 11 ; 12 ; 13 ; 14 ; 15 ; 16 ; 17 ; 18 ; 19 ; 20 ; 21 ; 22 ; 23 ; 24 ; 25 ; 26 ; 27 ; 28 ; 29 ; 30 ; 31 ; 32 ; 33 ; 34 ; 35 ; 36 ; 37 ; 38 ; 39 ; 40 ; 41 ; 42 ; 43 ; 44 ; 45 ; 46 ; 47 ; 48 ; 49 ; 50 ; 51 ;

2009

1 ; 2 ; 3 ; 4 ; 5 ; 6 ; 7 ; 8 ; 9 ; 10 ; 11 ; 12 ; 13 ; 14 ; 15 ; 16 ; 17 ; 18 ; 19 ; 20 ; 21 ; 22 ; 23 ; 24 ; 25 ; 26 ; 27 ; 28 ; 29 ; 30 ; 31 ; 32 ; 33 ; 34 ; 35 ; 36 ; 37 ; 38 ; 39 ; 40 ; 41 ; 42 ; 43 ; 44 ; 45 ; 46 ; 47 ; 48 ; 49 ; 50 ;

2010

1 ; 2 ; 3 ; 4 ; 5 ; 6 ; 7 ; 8 ; 9 ; 10 ; 11 ; 12 ; 13 ; 14 ; 15 ; 16 ; 17 ; 18 ; 19 ; 20 ; 21 ; 22 ; 23 ; 24 ; 25 ; 26 ; 27 ; 28 ; 29 ; 30 ; 31 ; 32 ; 33 ; 34 ; 35 ; 36 ; 37 ; 38 ; 39 ; 40 ; 41 ; 42 ; 43 ; 44 ; 45 ; 46 ; 47 ; 48 ;

2011

1 ; 2 ; 3 ; 4 ; 5 ; 6 ; 7 ; 8 ; 9 ; 10 ; 11 ; 12 ; 13 ; 14 ; 15 ; 16 ; 17 ; 18 ; 19 ; 20 ; 21 ; 22 ; 23 ; 24 ; 26 ; 27 ; 28 ; 29 ; 30 ; 31 ; 32 ; 33 ; 35 ; 36 ; 37 ; 38 ; 39 ; 40 ; 41 ; 42 ; 43 ; 44 ; 45 ; 46 ; 47 ; 48 ; 49 ;

2012

1 ; 2 ; 3 ; 4 ; 5 ; 6 ; 7 ; 8 ; 9 ; 10 ; 11 ; 12 ; 13 ; 14 ; 15 ; 16 ; 17 ; [18] ;