Хамнас үрдээтэ
02_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copyБэрт соторутааҥҥа диэри Саха сиринээҕи бүддьүөт эйгэтигэр үлэлиир 13 800-чэ киһи тииһинэн олоруу алын кээмэйиттэн (прожиточный минимум) кыра хамнаһы аахсаллара. 2014 сыл т...
Биэнсийэ туһунан
74_copy_copy_copy_copy_copy_copyКэнники сүүрбэ сыл устата дойдубут экэниэмикэтэ сатаан сааһыламматаҕын түмүгэр, киһи күннээҕи аһыгар-таҥаһыгар тиийэр биэнсийэ тиһигэ эмиэ кыайан оҥоһуллубата. Ол иһин, би...
Сүрүн сирэй Олох Спорт Георгий Балакшин: “Дьиҥнээх спорт бэлиитикэттэн тэйиэхтээх”

Сонуннар

Олунньу 13 күнэ – Төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күнэ!
28-12-2015 17-08 | Көрдүлэр: 8127
Төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күнүн көрсө, олунньу 13 күнүттэн 21 күнүгэр диэри Саха сирин тө...
Саҥа сокуон инбэлииттэри көмүскүө
28-12-2015 16-54 | Көрдүлэр: 4598
Ил Түмэн ХХ уочараттаах пленарнай мунньаҕар дьокутааттар А.Корякин уонна А.Атласова инбэлиит д...
Максим Аммосов сырдык кэриэһигэр
28-12-2015 16-37 | Көрдүлэр: 4831
“Ахсынньы 22 күнэ – саха норуотун устуоруйатыгар бэлиэ күн. Бу күн, 1897 сыллаахха саха судаар...
Тупсарыы сыл
28-12-2015 16-31 | Көрдүлэр: 19865
2016 сылы Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр «Нэһилиэнньэлээх пууннары тупсарыы сылынан биллэрэр туһунан”...
"Мандар ааҕыыларын" түмүктэриттэн
21-12-2015 17-38 | Көрдүлэр: 4330
Кэмпириэнсийэ пленарнай мунньаҕар тыл эппит салалта, учуонай эйгэ ытык дьоно, ыалдьыттар бука ...
Кыайыыны уhансыбыттар
12-11-2015 17-53 | Көрдүлэр: 5182
"КЫЫМ" норуот хаhыата уонна "Будь в курсе" информационнай мобильнай сыһыарыы көҕүлээһиннэр...
ИЯКН дириэктэрэ Г.Г.Торотоев
12-11-2015 17-48 | Көрдүлэр: 4376
М.К.Аммосов аатынан ХИФУ РФ хотугу норуоттарын тылларын уонна култууратын µ³рэтэр Институуту...
Сир сокуонун тула
12-11-2015 17-47 | Көрдүлэр: 5567
Сэтинньи 3 кµнµгэр Сунтаар Устьетыгар улуус Нэ´илиэктэрин ба´ылыктарын сэбиэтэ мустан, 2016 сы...
Тэрилтэлэр, урбаанньыттар бол±ойу²
12-11-2015 17-36 | Көрдүлэр: 4168
Нолуогу судургутуллубут систиэмэнэн (упрощенная система налогооблажения) т³лµ³н ба±арар, ол гы...
Ас-үөл сыанатынан үһүс миэстэлээхпит
08-10-2015 15-36 | Көрдүлэр: 3972
Тыыннаах сылдьарга сиэнэрэ булгуччулаах ыйдааҕы ас дьоҕус нобуора диэн өйдөбүл баар. Нууччалыы...
Петр Наумовы – “Я – гражданин” аакка!
08-10-2015 15-33 | Көрдүлэр: 2881
Хараҕынан бастакы курууппалаах инбэлиит, 65-с хаарын санныгар түһэрбит, Кыайыы 70 сылыгар анаа...
Муостабыт дьылҕата – Кытай инвестордарын илиитигэр?
08-10-2015 15-32 | Көрдүлэр: 3002
Өлүөнэни туоруур муоста дьэндэйэрин кэтэһээччи элбэх. Соторутааҕыта Санкт-Петербурга Росавтодо...
Сочига Арктиканы кэпсэтэллэр
08-10-2015 15-20 | Көрдүлэр: 2890
Сочига, бу дьыл алтынньы 5 к., Арктиканы сайыннарыы боппуруоһунан дьарыктанар судаарыстыба хам...
Өссө 10 оскуола
03-09-2015 20-11 | Көрдүлэр: 2964
СӨ Үөрэххэ министиэристибэтин тиһэх чахчыларыттан көрдөххө, күн бүгүн өрөспүбүлүкэ үрдүнэн уоп...
“Сибиир күүһэ” бигэргэннэ
03-09-2015 20-03 | Көрдүлэр: 2907
Бу күннэргэ премьер Д.Медведев “илин диэки” тардыллар гаас ситимин (ол иһигэр “Сибиир күүһүн”)...
* Бесплатно для абонентов СТК по всей РС(Я), (кроме ТП "Фристайл")

Георгий Балакшин: “Дьиҥнээх спорт бэлиитикэттэн тэйиэхтээх”

12.07.2012 15:11 | Автор: Егор Николаев | Көрдүлэр: 2463   
Печать

   1325249610_z_98b94f82        Спорт уруккуттан даҕаны күүстээхтэр, кыахтаахтар эйгэлэрэ, күөн көрсүүлэрэ буоллаҕа. Аан дойдуга экэниэмикэ, бырамыысыланнас, үөрэх эрэ инники күөҥҥэ сылдьыбат, илин былдьаһыы спорка эмиэ тахсар, онно сүҥкэн суолта бэриллэр. Быһыы-майгы уларыйар, ас-үөл, уу, эниэргийэ былдьаһыгын кэмигэр киһи эт-хаан өттүнэн чөлө сайдыы төрдө буоларын өйдөөбүппүт ыраатта. Сахалар ол кэккэҕэ илин-кэлин былдьаһан, Арассыыйа хонноҕор-быттыгар олорон эрэ эмиэ ааппыт-суолбут аар-саарга иһиллиэн баҕарарбыт кэмнээх буолуо дуо?! Дьэ, маныаха сыһыаннаах боппуруоска Саха Өрөспүүбүлүкэтин норуотун дьокутаата Георгий Русланович Балакшины кытта кэпсэтиибитин эһиги болҕомтоҕутугар таһаарабыт.

 

 

– Георгий Русланович, эн аан дойду таһымнаах түһүлгэҕэ аатыҥ аан бастаан “Азия оҕолоругар” иһилиннэ этэ дии?

– Оннук. 1996 сыллаахха аан бастаан ыытыллыбыт “Азия оҕолоругар” кыттыбытым. Оччолорго 16 саастаах этим. Биһиги эмиэ билиҥҥи курдук икки хамаанданан күрэхтэспиппит. Иккис полуфиналга Бурятия спортсменын кыайбытым. Үчүгэйдик хоппутум. Ол, биллэн турар, өйбөр-санаабар хаһан да сүппэт гына олорон хааллаҕа. “Азия оҕолоро” тирэх буолан, салгыы 1996 с.  Арассыыйа турнирыгар бастаабытым. Арассыыйа Кубогар, Европаҕа ыччат чөмпүйэнээтигэр кыайбытым. Ити курдук буоксаҕа ситиһиилээх айаным саҕаламмыта.

– Ол саҕаттан Оонньууга туох уларыйда дии саныыгыный?

– Сылтан сыл, оонньууттан оонньууга спорт сайдан, кэҥээн иһэр. Холобур, спорт эбийиэктэриттэн саҕалаан, кыттааччы ахсааныгар, күрэхтэһии хаачыстыбатыгар тиийэ бэртээхэй уларыйыы кэмэ суох таҕыста. Быйыл 26 дойду, 27 регион уонна Москуба, Казахстан, Башкортостан туһунан хамаанда тэринэн кытта сылдьаллар. Мин санаабар, Оонньуу кыттааччыларынан киэркэйэр – ол харахха тута быраҕыллар.

– Эн бу V Оонньууга туох сорудахтаах сылдьаҕыный?

– Дьокутаат быһыытынан Госдуума спорка кэмитиэтин бэрэссэдээтэлин солбуйааччыта Марат Мансурович Бариевы, доҕорбун, буоксаҕа икки төгүллээх олимпийскай чөмпүйүөн Олег Саитовы арыаллаан, Сахабыт сирин билиһиннэрэ сылдьабын.

– “Азия оҕолоро” Оонньуу туһунан билигин даҕаны араас санаа баар. Холобур, “бастакы Оонньууттан ылан көрдөххө, төһө да спорт эбийиэктэрэ балысханнык тутуллубуттарын иһин, дьон, ордук ыччат, физкультураҕа улаханнык сыстыбата, көдьүүһэ кыра” дииллэр. Эн итиннэ туох санаалааххын?

– Биһиги спортсаалаларбыт бары тобус-толорулар, ыы-быччарылар. Көннөрү да сылдьан киирэн көрүөххэ сөп. “Азия оҕолоро” ыытыллыахтарыттан дьон спорка, физкультураҕа отой сыстыбата, ким да дьарыктаммат диэҕи киһи тыла тахсыбат. Ону барытын ыччаппыт, оҕолорбут араас көрүҥҥэ аан дойдуга ситиһиилэриттэн да билэбит.

– Ыалдьыттарбыт, холобур, посолларбыт физкультуранан олус дьарыктаналлар эбит диэн бэлиэтии көрбүттэр. Холобур, киин куораппыт болуоссаттарыгар сарсыардааҥҥы сэрээккэни.

– Кырдьык, атын регионнарга холоотоххо, физкультуранан биһиэхэ ордук элбэх киһи хабыллар. Холобур, саҥа тутуллубут “Чолбон” курдук 50 м усталаах бассыайын Уһук Илин эрэгийиэнигэр ханна да суох. Ама, итиччэ улахан, бэртээхэй эбийиэктэрдээх олорон, дьон доруобуйатыгар, этэ-сиинэ сайдарыгар туох да үлэ оҥоһуллубата диэхпитин сөп дуо?

– Счетнай палаата Оонньуу эбийиэктэрин туһунан ааҕан-суоттаан баран, бөрүкүтэ суох түмүгү оҥорбутун туһунан интэриниэт-саайтар суруйан ахан биэрдилэр. Эн ити туһунан тугу этиэҥ этэй?

– Ити ыйытыы миэхэ сыһыана суох. Оннук баар да буоллаҕына, Ис дьыала уорганнарыттан ыйытар ордук буолуо. Оттон Интэриниэккэ көннөрү ырытыы таһымынан дойҕохтоон тугу баҕарар суруйуохтарын сөп.

– Көннөрү физкультураҕа дьону хайдах сыһыарыахха сөбүй?

– Физкультураҕа эбии 1 чаас эбиллибитэ дии.

– Ити – оҕолорго, оттон үлэһит ыччаты, орто саастаах дьону?

– Мин санаабар, үлэлиир тэрилтэлэригэр физкультуранан дьарыктаналларыгар спорт саалаларыгар абонеменнары биэрэн көҕүлүүр суол баар. Холобур, тус бэйэм устудьуоннарга оннук көмөлөһөөччүбүн.

– Куоракка оннук гыныахха сөп буолуо. Ол да буоллар, дьарыктанар саалаларга төлөбүрэ ыарахан буолан, дьон дьарыктаммат диэххэ сөп дуо?

– Тэрилтэ көмө, биһирэбил да быһыытынан көннөрү да биэрдэҕинэ, тугу да сүтэрбэт. Урут идэлээхтэр сойуустарын хайысхаларынан кулууптарынан арахсан күрэхтэһэллэр этэ. Билигин ол суох. Урукку систиэмэни ыһан баран, ол оннугар туох да тэриллэ, үөскүү илик.

– Улуустарынан балачча элбэхтик сылдьар, дьону-сэргэни кытта көрсөр эбиккин.

– Кырдьык, балтараа ый иһигэр 11 улууска сылдьыбыттаахпын. Үгүстэрин кытта кулуупка эбэтэр спортивнай саалаҕа көрсөбүн. Ол иһин да буолуо, спорт саалатын туруорсуу күүскэ барар. Хамнастаах үлэһити биир эмэ спорт көрүҥэр эбэргэ туруорсаллар. Эбэтэр инбэнтээринэн хааччыйыыны.

– Каадыр тиийбэт диэбэттэр дуо?

– Суох, испэсэлиис тиийбэт диэбэттэр. Ол да буоллар урукку курдук үөрэҕи бүтэрбиттэри анааһын диэн ончу суоҕун бэлиэтиэм этэ. Онно эбии эдэр испэсэлиис ыраах, усулуобуйата суох сиргэ үлэлии барыан баҕарбат буолла.

– Оттон атын боппуруостары?

– Киин улуустарга үүт, хотугу улуустарга балык сыанатын туруорсаллар. Тэҥнээн көрөр буоллахха, 90-с сылларга хамнас төлөбүрэ хаһан сааһыланар диэн ыйытыы элбэх этэ. Билигин оннук буолбатах.

– Ордук ханнык улууска эргэ-урба эбийиэк элбэх эбитий?

– Мин үгүстүк хотугу улуустарга сылдьабын. Онно барыта хаалан турар диир сатаммат. Кыралаан тутуу барар. Холобур, Депутатскайга инньэ Сэбиэскэй Сойуус саҕаттан бассыайын баар. Ол эрээри спорт саалата суох. Итинник эмиэ буолан хаалааччы.

– “Арассыыйа – спорт державата” диэн аан дойду таһымнаах Форум буолан ааста. Үгэс буолан хаалбытынан тэрээһин дуу, син тыыппалаах туруорсуу, дьыаланы быһаарыы баар дуу?

– Маннык таһымнаах тэрээһин биһиэхэ туһаны эрэ аҕалар. Сонно миэстэтигэр барыта быһаарыллыбата өйдөнөр. Боротокуол быһыытынан туруорсуу, оруннаах кэпсэтии элбэх этэ. Тус бэйэм ДЮСШ-лары Үөрэх министиэристибэтиттэн Ыччат, спорт министиэристибэтигэр көһөрүөххэ диэн эппитим. ДЮСШ туһунан өрөспүүбүлүкэ сокуона тахсыан наада. Холобурдуур буоллахха, 2011 сыллааҕы туругунан ДЮСШ биир иитиллээччитигэр 792 солк. көрүллэр. Ити отой кыра. Спортивнай күрэхтэһиигэ кыттыахха, барыахха-кэлиэххэ наада. Ол элбэх үбү эрэйэр. Ону таһынан VI “Азия оҕолоро” биһиэхэ буолара буоллар диэн санаабын тиэрдибитим. 2018 сылга оҕо аймах (юношеские) Олимпийскай оонньуутун Дьокуускайга ыытарга холонон көрүөхпүтүн сөп этэ. Оччотугар 2016 сылга “Азия оҕолоро” бэлэмнэнии бэрээдэгинэн биһиэхэ барара тоҕоостоох буолан тахсар.

– “Азия оҕолоро” биһиэхэ туохха нааданый, тугу аҕаларый?” диэн күннээҕинэн олорооччу курдук ахсарбатахтыы эттэххэ хайдаҕый?

– Физкультураҕа, спорка сыһыана да суох киһи куораппыт тупсарын, суолбут оҥоһулларын өйдөөн көрөр буолуохтаах. Ол да бэрт буолбатах дуо, ама?

– Сокуону оҥорорго дьокутааттыыр сылларгар тугу ситистиҥ? Бу мин ситиһиим диэн, тугу эмэ киэн тутта этиэххин сөп дуо?

– “Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр физическэй култуура уонна спорт туһунан” сокуон 7 ыстатыйатыгар уларытыылары киллэрии туһунан” диэн барылым (Олимпиадаҕа, сурдоолимпиадаҕа, о.д.а. үрдүк таһымнаах күрэхтэһиилэр кыайыылаахтарыгар судаарыстыбаннай истипиэндьийэ туһунан) ааһан, 2010 с. бэс ыйын 17 к. күүһүгэр киирбитэ. Ону таһынан “Саха Өрөспүүбүлүкэтин территориятыгар нэһилиэнньэ правовой култууратын таһымын үрдэтиигэ үлэлиир кэмиэрчэскэйэ суох тэрилтэлэргэ грант уонна да атын өрүттээх өйөбүл туһунан”, “Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр пиибэни, арыгыны кытта сибээстээх быраабы кэһиини бохсор биир кэлимсэ тиһигин туһунан” сокуон барыллара көрүллэ сылдьар. Дьокуускайга инбэлиит оҕолорго аналлаах 35 №-дээх оскуоланы туруорсан, 2012-2016 сс. инвестиция бүддьүөтүгэр киллэрдибит. Бу өрөспүүбүлүкэҕэ доруобуйаларыгар хааччахтаах оҕолорго аналлаах суос-соҕотох оскуола буолар, ол эрээри үөрэтэр усулуобуйата олус уустук. Кыратык да көмөлөөх буоллун диэн, сылын аайы оскуола 3 оҕотугар истипиэндьийэ, 2 учууталыгар грант туттарабын.

– Манна даҕатан ыйыттахха, “Балакшин аһымал пуондата” диэни сотору-сотору истэбит. Пуондаттан көмө көрдүөххэ сөп дуо?

– Элбэх киһи көмөҕө наадыйар. Саха сиригэр 56 017 инбэлиит баар буоллаҕына, олортон 6168-һа (2012 с. тохсунньу ыйдааҕынан) оҕо. Холобур, 2008 сылтан тус бэйэбэр тылынан да, суругунан 437 киһи көмө көрдөөн сайабылыанньа биэрбитэ. Эпэрээссийэҕэ бараары. Ардыгар Москубаҕа биир да көрсөр киһитэ суох буолан хааллахтарына, миэхэ эрийдэхтэринэ, массыына ыытабыт, балыыһаҕа тиэрдэбит. Эмтэнэн тахсыбытын кэннэ эмиэ порка киллэрэн атаарабыт. Оннук түгэн эмиэ баар буолааччы. Дьиэ-уот боппуруоһугар миэстэтигэр – улууска даҕаны – быһаарыллыан сөптөөх кыһалҕанан эмиэ элбэх киһи ыйытааччы.

– Ол аата, дьокутаат Балакшиҥҥа хаһан баҕарар: суруйан да, эрийэн да тиийиэххэ сөп буоллаҕа?

– Оннук буолан тахсар (күлэр).

– Эн саайкар (www.balakshin.com) ОДьКХ, ТСЖ туһунан сонуннары киллэрэр эбиккин. Хомунаалынай өҥөҕө, дьэ, сыанабыт эмиэ үрдээтэ. Быыбар ааспытын кэннэ эмиэ үрдэтэ оҕустулар диэн дьон айманыа суоҕа дуо?

– Хаһан баҕарар итинник боппуруоска дьон-сэргэ долгуйара баар суол. Ити саайпынан ОДьКХ эйгэтигэр араас боппуруоһу, суут да дьыалатынан потребителлэр бырааптарын көмүскээн кэллибит. Ол үлэни аны хайдах салгыы дириҥэтэбин диэн толкуйга сылдьабын.

– Лондоҥҥа билиҥҥи туругунан үс саха кыыһа тахсан өрөспүүбүлүкэбит аатын көмүскүүр буоллулар. Уолаттарбыт кэнники тэбилиннилэр. Ити туох сибикитэ диэххэ сөбүй – спортсменнары олохтоохтук иитэн таһаарар систиэмэбит бигэтэ суоҕа, үп-харчы ситэ көрүллүбэтэ, психолог көмөтө мөлтөҕө?

– Барытын суулуу тутан быһаарар дэбигис кыаллыбат. Оннук сатаммат даҕаны. Виктор Лебедев хотторуутун туһунан араас олоҕо суох сурах-садьык баар. Дьиҥинэн, үп-харчы өттүнэн көрдөххө, барыта көрүллэр. Психолог көмөтө эмиэ ол иһигэр киирэ сылдьар. Спортсментан бэйэтиттэн эрэ буолбакка, тренертэн, иитээччиттэн элбэх тутулуктаах. Холобур, Дмитрий Петрович Коркин курдук тренер билигин суох. Биһиги бары кини курдук таһымнаах тренери күүтэрбит буолуо эрээри, кини үйэҕэ биирдэ төрөөн ааһар тренер буоллаҕа. Спорт эйгэтигэр кыра да, саамай үрдүкү таһымҥа да күрэстэһии олус күүстээх. Ону уйуохха, тулуйуохха наада.

– Олимпиадаҕа тиийэн күрэхтэһэр туһугар ханнык хаачыстыба ордук ирдэнэрий?

– Хорсун, күүстээх, сымса буолуохтаах диэн судургутук этэн кэбистэххэ, истэргэ да олуона буолуо. Кимиэхэ эрэ үрдүк таһымнаах спортсмен буолар хаачыстыба барыта баар, ол эрээри ханнык эрэ түгэҥҥэ кэлэн бүдүрүйэ турар, алҕаһыыр, хотторор. Хас биирдии спортсмен түгэнэ, түбэлтэтэ – тус-туһунан. Ону биһиги спорпут мөлтөөтө диэн, саба быраҕан буруйдаан кэбиһэрбит эмиэ сатаммат.

– Дьокутаат диэн “дуоһунаһы” санныгар төһө ыар таһаҕас оҥоһуннуҥ?

– Тугун-ханныгын, сөп дуу, сөбө суох дуу диэн этэрим өссө эрдэ буолуо. Ол туһунан мин быыбардааччыларым этиэхтэрин сөп. Оттон салгыы үлэлииргэ, норуот дьокутаата буолар эппиэтинэһи сүгэргэ толору бэлэммин.

– Салгыы дьокутааттыыгын дуо?

– Көрүөхпүт.

– “О, спорт, ты – мир!” дииллэр дии. Эйиэхэ?

– Спорт кэлиҥҥинэн бэлиитикэ буолан хаалла. Дьиҥинэн, спорт бэлиитикэҕэ сыстыа суохтаах.

– Мин санаабар, оннукка итиэннэ төннүбэппит буолуо...

– Ону ол диэбэккэ, спорт кырдьыктаах, ис сүрэхтэн, бэлиитикэ оонньуута буолбатын туһугар дьулуһуохтаахпыт, ол туһугар үлэлии-хамсыы сырыттахпыт дии.

 

Егор Николаев.



Доҕоттор кэпсээ

Гороскоп

01_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy

2014 сыл гороскоба

Доруобуйа, күүс-кыах да тупсар сыла иһэр. Үтүө дьайыылаах уларыйыы тахсар сибикитэ улахан. Урукку сылларга холоотоххо, ыарахан таһаҕаһы бырахпыт курдук…

RSS-Лента