Дьокуускай 2010 сыллааҕы биэрэпиһин түмүгэ

15.10.2012 12:58 | Автор: Иван Никитин | Көрдүлэр: 2174   
Печать

859604Соторутааҕыта Дьокуускай уокуругун дьаһалтатын дьиэтин аактабай саалатыгар 2010 сыллааҕы Бүтүн Арассыыйатааҕы биэрэпис түмүгүн билиһиннэрии буолла. Саҥа биэрэпис түмүгүн 2002 сыллаах дааннайы кытта тэҥнээн көрөн сырдаттылар. Ол курдук, 2002 сыллаахха куораппытыгар, уопсайа, 246 279 киһи олорбут эбит буоллаҕына, бүтэһик биэрэпис түмүгүнэн 295 664 киһи баар. Уруккутааҕар 20,1% элбээбит. Бүтүн өрөспүүбүлүкэ нэһилиэнньэтин 30,8%-на. Дьахтар ахсаана эр киһитээҕэр элбэх. Тыһыынча эр киһиэхэ 1106 дьахтар тиксэр.

Эрдэтээҥҥи көрдөрүүнэн олохтоох нэһилиэнньэ орто сааһа 31,8-ка тэҥнэһэр буоллаҕына, манна “сааһырыы” көстөн кэллэ. Ол эбэтэр аныгынан өрөспүүбүлүкэҕэ орто саас – 33, оттон Дьокуускайга 32,7 сыл буолла. Эр дьон үксэ – 31 саастаах, дьахтар – 34,3 саастаах. Нэһилиэнньэттэн 66,7%-нын эдэр, ол эбэтэр үлэлиир кыахтаах дьон ыллылар (2002 с. – 67,1%). 20,5% – оҕо, 12,8% – үлэлиир сааһыттан тахсыбыт дьон. 2002 сыллааҕы көрдөрүүнэн оҕо – 22,1%, кырдьаҕас көлүөнэ – 10,8%. Холобур, уопсай ахсааны 1000-нан  араардахха, хас биирдии тыһыынчаттан 498 киһитэ үлэлиир сааһыттан тахсыбыт.

Куораппытыгар араас омук олорор. Манна сахата уонна нууччата баһыйар. Өрөспүүбүлүкэҕэ уопсайа 130 омук олорор. Оттон Дьокуускайга 120-тэн тахса араас омук баар. Уопсай ахсаантан сахалар 47,5% ылабыт, нууччалар – 38,4%, украиналар – 1,3%, атын омуктар – 12,9%. Манна украиналар ахсааннара 1,4 төгүл аччаабыт. 6,1 төгүл – киргиистэр, 6 – узбектар, 3,7 – таджиктар, 1,3 төгүл армяннар элбээбиттэр. Маны таһынан аҕыйах ахсааннаах хотугу норуоттар: эбэҥкилэр – 49,2%, эбээннэр 58,9% элбээбиттэр. 2002 сыллааҕы көрдөрүүнэн ыал буолбут 579 эр киһиэхэ 1000 дьахтар тиксэр, оттон 2010 сыллааҕынан 584 тэҥнэстэ. Дьахтар урут 489 этэ, билигин 526 буолла.

Дьокуускайга 101673 чааһынай бас билиигэ бэриллибит дьиэҕэ 289,8 тыһыынча киһи олорор, ол эбэтэр уопсай нэһилиэнньэ 98 бырыһыана.

Бүтүн Арассыыйатааҕы биэрэпис түмүгүнэн “Город Якутск (по итогам Всероссийских(Всесоюзных) переписей населения)” диэн хомуурунньук тахсыбытын биллэрдилэр. Биэрэпискэ көхтөөхтүк кыттыбыт дьоҥҥо “За заслуги в проведении Всероссийской переписи населения 2010 года” мэтээл туттардылар.

Түмүккэ биэрэпис устуоруйатын сэгэтэн, Дьокуускай туругун көрүөҕүҥ. Онон, 1897 с. – 6,5 тыһ., 1917 с. – 7,3 тыһ., 1926 с. – 15,1 тыһ., 1939 с. – 60,2 тыһ., 1959 с. – 86,4 тыһ., 1970 с. – 126,1 тыһ., 1979 с. – 177,7 тыһ., 1989 с. – 219,5 тыһ., 2002 с. – 246,3 тыһ., 2010 с. – 295,7 тыһыынчаҕа тиийдэ. Нэһилиэнньэ үүнэн иһэрэ куораппыт тупсан, кэҥээн иһэрин бэлиэтиир. Бу курдук салгыы үүнэн, сайдан истин!