Бу сурук эрэдээксийэҕэ былырыын киирбитэ. Ол эрээри сурукка туһааннаах уорганнар хардалара кэлэ илик. Онон маннык таһааран эрэбит. Мин, тыа сирин боростуой олохтооҕо, оҕом инникитэ сарбыллыбытыттан хомойон, эмиэ да абаран суруйарга сананным. Кыра кыыспыт, 22 саастаах Екатерина Александровна Ананьева быйыл ыал буолан, балаҕан ыйыгар оҕолоно киирбитэ. Катя хирургическай отделениеҕа иһит сууйааччынан дэкириэккэ барыар диэри үтүө суобаһынан үлэлээбитэ. Онон балыыһаҕа үрдүттэн сылдьан, анаалыстарын туттарбыта. Иккитэ кутталлаах балаһыанньаланан, гинекологияҕа сыта сылдьыбыта. Быыһанарын диэки оҕотун улааппыт, бэйэтин кыра (малай) таастааххын диэбиттэр. Ол эрээри биир да быраас курдаттыы эпэрээссийэ оҥоһулларын сэрэппэтэҕэ, куоракка барарын-барбатын ыйытары нааданан аахпатахтар. Бэйэтэ быыһанарын кэтэһиннэрэн сытыарбыттар. Балаҕан ыйын 26 күнүгэр (болдьоҕо ити ый 23 күнэ) талыыта киирэн, сэттэ тарбах аһыллыар диэри ыалдьан, кыайан төрөөбөтөҕүн иһин нөҥүө күнүгэр “кесарево” эпэрээссийэтин оҥорбуттара. Инньэ гынан Катя Үөһээ Бүлүү роддомугар “кесаревонан” оҕоломмута.

Эпэрээссийэни гинеколог Давыдов Анатолий Николаевич оҥорбута. 4 киилэ 344 кыраамнаах уол оҕо буолбут. Икки суукканан оҕотун бэйэтигэр көрдөрө биэрбиттэр. Бу тухары Катя биир кэм: “Төбөм, иһим, атаҕым наһаа ыалдьаллар”, – диир буолбута. Күн-түүн мөлтүүр аакка барбыта. Ыйыллыбыт болдьоҕор таһаарбатахтарыттан ытырыктатан, бырааһыттан туоһуласпыппар: “Сыыһа аһаан уустугурбут. Эпэрээссийэлэммит ыарыһаҕы уон түөрт күн тутар бырааптаахпын”, – диэн хайыҥ охсуммута.

Туох ас көҥүллэммэтин билбэт муҥутах кыыс муорус иһэн сыыһа туттубут. Инньэ гынан ол күн кыраадыстаммыт. Оҕотун көтөҕөөрү эбии буорайбыт. Онон соҕотохтуу биир хоско сытыарбыттар. “Хата, биир сырыы гынан эмтэниэ”, – диэн бүтэйдии эрэнэн үөрэ санаабытым. Куһаҕаны эрэ кыттыһыннарбакка бэрт настарыанньалаах көрсө тиийбиппэр кыыһым эрэйдээх дьүһүн-бодо буолан тахсаахтаата ээ. Дэлби дьүдьэйбит, атаҕын соһо сылдьар, сатаан үөһэ көтөҕөр кыаҕа суох. Чэпчэтинээри солуурга олорон баран, кыайан турбакка охтубут. Төрүкү сэмэй, тыа кыыһа ыксаан, куттанан, көмө көрдөөн хаһыытаабытын истэн Давыдов орону булларбыт. Ол кэннэ орон ото буолан сыппыта. Давыдов УЗИ-га көрөн кыра тааһыгар уу үөскээбитин билбит, ириҥэтин оборторбут, туруупка укпут. Невропатолог икки хирург икки туолкалааҕы быһаарбатахтар. Нөҥүө күнүгэр гинекологияҕа наһыылканан көһөрөн иһэллэрин, биһиги дьолбутугар, улуус балыыһатын кылаабынай бырааһа Светлана Семеновна Сибирякова көрсүбүт.

Кылаабынай быраас сан.садаанньаны ыҥыртарар буолбутугар гинекологтар А.Н. Давыдов, Л.Т. Долгунова: “Дьокуускайдаабатар да, манна үтүөрэр кыахтаах”, – диэбиттэрин билигин да сатаан өйдөөбөппүн. Куһаҕанын талан эттэххэ, манна хаалбыта буоллар, оҕобут анараа дойдуга аттаммыта ыраатыах этэ. Иһэ ис сиигиттэн ириҥэрэн, баалатан кэбиһэн, оһоҕоһо, бүөрэ, маатката ириҥэрбит. Иһэ перитониттаан, иккистээн эпэрээссийэ оҥоһуллар. Дэлэҕэ, куорат быраастара биир күн хойутаабыта буоллар, быыһаныа суох этэ диэхтэрэ дуо?! Үлэлэригэр бэриниилээх киһилии дьон 7 чааһы быһа атахтарыгар туран олоххо иккистээн төнүннэрдилэр.

Били, бэрт кыра эрдэҕиттэн ийэ, аҕа уустарын тэнитиэхтээх, хамнастаах үчүгэй үлэтэ суох эдэр ыаллар барахсаттар ийэ хапытаалынан дьиэ-уот туттар сырдык баҕалара, ыраас ыралара аны тохтоотоҕо. Эдэркээн ийэ мааткатын ылан бырахтылар, аны төрүүр-ууһуур анала сарбылыннаҕа... Сүүрэ-көтө туллуктана сылдьыбыт кыыс атаҕын соһон содьороҥнуу сылдьарын көрдөхпүнэ, мин, ийэ киһи, сүрэҕим ытыыр, дууһам айманар... Оҕом сыыһа туох буруйугар кэскилэ сарбылынна, баҕа санаата быһылынна?!

Оҕобут тыыннаахтыы сэймэктэммититтэн бары уйулҕабыт хамсаата. Ама да, тугу барытын үп-харчы быһаарбытын иһин, буруйдаах эппиэккэ тардыллыахтаах, буруйун боруостуохтаах дии саныыбын.

Ульяна Ананьева,

Мэйик олохтооҕо,

Үөһээ Бүлүү”.

Ааптар бу түбэлтэҕэ хамсанан-имсэнэн испэтэх, сөптөөх быһаарыыны кэмигэр ылбатах улуус туһааннаах быраастарын буруйдуур. Төһө эмэ кыыстарын туруга мөлтөөн испитин көрө-билэ сылдьан, «куоракка ыыта сатыыр наадата суох» дии турбуттара диэн, абаран-сатаран суруйар уонна «буруйдаахтар хайаан даҕаны эппиэттиэхтээхтэр!» диэн түмүктүүр кыыс ийэтэ.

Эрэдээксийэ оҥорбут ыйытыгар хардаран, Үөһээ Бүлүү кылаабынай бырааһын солбуйааччыта Г.Петрова бу дьыала сүнньүнэн киин балыыһаҕа анал хамыыһыйа мунньаҕа буолбутун, ол быһаарыытынан кыыһы эпэрээссийэлээбит, эмтээбит, 20 сыл ыстаастаах акушер-гинеколог, доруобуйа харыстабылын туйгуна А.Н. Давыдов  үлэтиттэн ууратыллан, атын үлэҕэ (дьахтар консультациятыгар) көспүтүн туһунан суруйар. «Билигин борокуратуураҕа киирбит үҥсүүнэн бэрэбиэркэлиир силиэстийэ бара турар, онон ким буруйдааҕын туһунан толору харданы биэрэр эрдэ», – диир кини. Оттон СӨ Доруобуйа харыстабылын министиэристибэтин сүрүн акушер-гинеколога Татьяна Павлова  «силиэстийэ бүтэ илигинэ туох да диэн түмүгү оҥорор кыахпыт суох», – диир. Силиэстийэ хаһан бүтэрин чопчулаабатылар, онон бу дьыала түмүгэ өссө даҕаны биллэ илик диэн өйдүөххэ сөп.  Ол да буоллар бэрэбиэркэ сиэрдээхтик, аһаҕастык, чиэһинэйдик барыа диэн эрэнэбит. Буруйдаахтар хайаан даҕаны эппиэттиэхтэрэ, эдэр ыалга оҥоһуллубут моральнай, матырыйаалынай хоромньу толору төлөнөрө буолуо дии саныыбыт.

Биир бэтэрээн эмчит: «Дьиҥинэн, сыыһа-халты, алҕас туттуу эмчит үлэтигэр урут да баара. Ол эрээри урут ыарыһахха киһилии сыһыан баһыйара. Онон хайдах эрэ арыый курдуга», – диэбиттээх. Кини этэригэр сөбүлэһиэххэ сөп.

Кэлин эмчит тоҥуйун, ээл-дээл сыһыанын, көтүмэҕин, ыарыһахха сэнэбилин туһунан кэлэйэн туран кэпсииллэрэ үксээн иһэргэ дылы. Өскөтө, эн туох да билсиитэ-көрсүүтэ суох боростуой киһи буоллаххына, кыайан эмтэммэккин, хаачыстыбалаах эмтэниини ылбаккын диэн санаа, хомойуох иһин, баһыйар буолан эрэр. “Оҥоһуллуохтаах көмө оҥоһуллан испэт, ол түмүгэр бириэмэ бөҕөтө  сүтэр”, – диэн этэр дьон-сэргэ.

Тоҕо оннугуй? Тоҕо маннык үҥсүү, холуобунай дьыала үксээн иһэрий? Доруобуйа харыстабыла эмтиир, дьону быыһыыр-абырыыр систиэмэттэн бүрүкүрээттии тоҥуй, хабыр систиэмэҕэ кубулуйан иһэр дуу? Эбэтэр, ол атын туохтан эрэ төрүөттээх дуу? Эмчиттэр ыарыһахха куһаҕаны баҕараллар диэҕи киһи тыла барбат. Ол эрээри хас биирдии эмчит киһи олоҕун туһугар тус эппиэтинэһин өйдүүр дуо? Маннык дьыала төһө да үксээтэр, төһөтө кырдьыгын булара буолла? Биһиги тус бэйэбит кэтээн көрөрбүтүнэн, бу дьон кырдьыктарын булуохтара өссө да ыраах быһыылаах... Хомойуох иһин...