Хамнас үрдээтэ
02_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copyБэрт соторутааҥҥа диэри Саха сиринээҕи бүддьүөт эйгэтигэр үлэлиир 13 800-чэ киһи тииһинэн олоруу алын кээмэйиттэн (прожиточный минимум) кыра хамнаһы аахсаллара. 2014 сыл т...
Биэнсийэ туһунан
74_copy_copy_copy_copy_copy_copyКэнники сүүрбэ сыл устата дойдубут экэниэмикэтэ сатаан сааһыламматаҕын түмүгэр, киһи күннээҕи аһыгар-таҥаһыгар тиийэр биэнсийэ тиһигэ эмиэ кыайан оҥоһуллубата. Ол иһин, би...
Сүрүн сирэй Олох Дьон Ойуунускай уҥуоҕа ханна баарый?

Сонуннар

Олунньу 13 күнэ – Төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күнэ!
28-12-2015 17-08 | Көрдүлэр: 8115
Төрөөбүт тыл уонна сурук-бичик күнүн көрсө, олунньу 13 күнүттэн 21 күнүгэр диэри Саха сирин тө...
Саҥа сокуон инбэлииттэри көмүскүө
28-12-2015 16-54 | Көрдүлэр: 4587
Ил Түмэн ХХ уочараттаах пленарнай мунньаҕар дьокутааттар А.Корякин уонна А.Атласова инбэлиит д...
Максим Аммосов сырдык кэриэһигэр
28-12-2015 16-37 | Көрдүлэр: 4816
“Ахсынньы 22 күнэ – саха норуотун устуоруйатыгар бэлиэ күн. Бу күн, 1897 сыллаахха саха судаар...
Тупсарыы сыл
28-12-2015 16-31 | Көрдүлэр: 19772
2016 сылы Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр «Нэһилиэнньэлээх пууннары тупсарыы сылынан биллэрэр туһунан”...
"Мандар ааҕыыларын" түмүктэриттэн
21-12-2015 17-38 | Көрдүлэр: 4319
Кэмпириэнсийэ пленарнай мунньаҕар тыл эппит салалта, учуонай эйгэ ытык дьоно, ыалдьыттар бука ...
Кыайыыны уhансыбыттар
12-11-2015 17-53 | Көрдүлэр: 5169
"КЫЫМ" норуот хаhыата уонна "Будь в курсе" информационнай мобильнай сыһыарыы көҕүлээһиннэр...
ИЯКН дириэктэрэ Г.Г.Торотоев
12-11-2015 17-48 | Көрдүлэр: 4367
М.К.Аммосов аатынан ХИФУ РФ хотугу норуоттарын тылларын уонна култууратын µ³рэтэр Институуту...
Сир сокуонун тула
12-11-2015 17-47 | Көрдүлэр: 5560
Сэтинньи 3 кµнµгэр Сунтаар Устьетыгар улуус Нэ´илиэктэрин ба´ылыктарын сэбиэтэ мустан, 2016 сы...
Тэрилтэлэр, урбаанньыттар бол±ойу²
12-11-2015 17-36 | Көрдүлэр: 4160
Нолуогу судургутуллубут систиэмэнэн (упрощенная система налогооблажения) т³лµ³н ба±арар, ол гы...
Ас-үөл сыанатынан үһүс миэстэлээхпит
08-10-2015 15-36 | Көрдүлэр: 3966
Тыыннаах сылдьарга сиэнэрэ булгуччулаах ыйдааҕы ас дьоҕус нобуора диэн өйдөбүл баар. Нууччалыы...
Петр Наумовы – “Я – гражданин” аакка!
08-10-2015 15-33 | Көрдүлэр: 2870
Хараҕынан бастакы курууппалаах инбэлиит, 65-с хаарын санныгар түһэрбит, Кыайыы 70 сылыгар анаа...
Муостабыт дьылҕата – Кытай инвестордарын илиитигэр?
08-10-2015 15-32 | Көрдүлэр: 2993
Өлүөнэни туоруур муоста дьэндэйэрин кэтэһээччи элбэх. Соторутааҕыта Санкт-Петербурга Росавтодо...
Сочига Арктиканы кэпсэтэллэр
08-10-2015 15-20 | Көрдүлэр: 2880
Сочига, бу дьыл алтынньы 5 к., Арктиканы сайыннарыы боппуруоһунан дьарыктанар судаарыстыба хам...
Өссө 10 оскуола
03-09-2015 20-11 | Көрдүлэр: 2956
СӨ Үөрэххэ министиэристибэтин тиһэх чахчыларыттан көрдөххө, күн бүгүн өрөспүбүлүкэ үрдүнэн уоп...
“Сибиир күүһэ” бигэргэннэ
03-09-2015 20-03 | Көрдүлэр: 2896
Бу күннэргэ премьер Д.Медведев “илин диэки” тардыллар гаас ситимин (ол иһигэр “Сибиир күүһүн”)...
* Бесплатно для абонентов СТК по всей РС(Я), (кроме ТП "Фристайл")

Ойуунускай уҥуоҕа ханна баарый?

12.12.2013 15:35 | Автор: Кыым | Көрдүлэр: 2946   
Печать

55_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copyБиллиилээх судаарыстыбаннай диэйэтэл, суруйааччы уонна учуонай Былатыан Ойуунускай төрөөбүтэ 100 сылыгар (1990-1993 сс.) бырабыыталыстыба анал хамыыһыйата тэриллэн ытык киһибит көмүллэ сытар сирин көрдөөбүтэ. Хамыыһыйа үлэтин түмүгэ “Якутия” хаһыат 2000 с. алтынньы 7 күнүгэр анал ыстатыйа быһыытынан тахсыбыта. Онно этиллибитинэн, Ойуунускайы 1939 с. алтынньы 31 күнүгэр патологоанатом быраас Николай Чириков, санитар, татаар омук Сабиров уонна түрмэҕэ ат көрөөччү, дьэбириэй киһитэ буоланнар татаардар дуу, дьэбириэйдэр дуу кылабыыһаларыгар көмпүттэр курдук.

Быйыл биир билэр киһим “быйыл Ойуунускай төрөөбүтэ 120 сылын туолар, ол тухары уҥуоҕа көстө илик. Биһиги көрдөөн көрөөрү гынныбыт, кыттаҕын дуо?” диэн ыйытта. Кини этэринэн, Ойуунускай уҥуоҕун көрдүүргэ урукку өттүгэр биллибэтэх биир саҥа чахчы баар буолбут. Норуокка киэҥник билэр отоһут Гурий Турантаев Чөпкөөх түмэлин дириэктэрэ Ньукулай Боппуокка биир дьикти сонуну кэпсээбит. Ону чуолкайдаары доҕорум ол саҕана Медкииҥҥэ эмтэнэ сылдьыбыт Гурий кырдьаҕаһы булан кэпсэппит.

Гурий кэпсээбитинэн, ааспыт үйэ 50-с сылларын диэки аҕата Гурийга, уонун эрэ ааспыт кыра оҕоҕо, иһити таһар тимир бодунуоска “П.А. Ойунский” диэн суругу тоһоҕонон дьөлө оҕустаран суруйтарбыта үһү. Гурий ону суруйа олорон биир буукубаны көтүтэн аҕатыттан кэтэххэ охсуллубутун үчүгэйдик өйдөөн хаалбыт. Аҕата ол суруктаах бодунуоһу Ойуунускай уҥуоҕар илдьэн бэлиэтии укпута эбитэ үһү. Кини ол иннинэ Ойуунускай уҥуоҕар бэлитии маһы анньарын ааһан иһэр дьон ылан быраҕан кэбиһэллэрэ үһү. Аҕата Гурийга “Ойуунускай уҥуоҕа дьэбириэйдэр кылабыыһаларын тас өттүгэр ачаахтаах мас анныгар баар” диэн кэпсээбитин өйдүүр эбит.

Уҥуохха тимир бодунуос угуллубут буолаҕына, биллэн турар, көрдөөн көрүөххэ сөп. Мин сөбүлэстим.

Саас хаар ууллубутун кэннэ, ыам ыйын 10 күнүгэр дьэбириэйдэр общиналарыттан көҥүл ыламмыт, кылабыыһаны көрө таҕыстыбыт.

Кылабыыһа, паарканан киирдэххэ, “Туймаада” стадион кэтэҕэр баар эбит. Кылабыыһа кыра соҕус, соҕуруу өттүн былыргы остуруок күрүөтүн курдук уһуктаах баҕаналарынан тиһэн оҥорбуттар. Олус эргэ, модьу, уһуктаах баҕаналары икки сиринэн дьөлөн баран суон маһынан курдаттыы анньан ыга тиспиттэр. Кылабыыһа арҕаа өттө уруккута эмиэ маннык күрүөлээҕин көтүрэн кэҥэппиттэр. Ол кэннэ хаптаһынынан саҥалыы күрүөлээбиттэр. Биһигини бу былыргы уһуктаах остуолба күрүө ордук дьиктиргэттэ. “Бу күрүөнү ама дьэбириэйдэр бэйэлэрэ оҥорбуттара буолуо дуо, эбэтэр былыргы “Дыгын башнятын” эргэ остуруогун маһын, эмэҕирбит алын өттүн быраҕан баран, манна көһөрөн аҕалан туһаммыттара дуу?”. Дентохронология эспэртиисэтин оҥорбут киһи, бука, быһаарыах этэ.

Кылабыыһаҕа тыа саҕатынан дэбириэйдэр былыргы көмүүлэрэ бааллар, ортотун диэки ааттара-бэлиэлэрэ суох көмүүлэр көстөллөр, оттон кэҥэтиллибит арҕаа өттүгэр көмүү баар сибикитэ биллибэт. Ол диэки ачаахтаах мастар баалларын бэлиэтии көрдүбүт.

Ыам ыйын 20 күнүгэр кылаабыґа харабылын Николай Беттери кытта болдьоґон баран, ох курдук оІостон, үс приборунан, сири дьілүтэ анньар уґуктаах тимиринэн сэбилэнэн кылабыыһа  арҕаа кэҥэтиллибит өттүн чинчийэ кэллибит. Бэрт өрдөөҕүтэ НКВД сылгыһыта дьэбириэй Коган “Ойуунускайы тус бэйэм илиибинэн дьэбириэдйэр кылабыыһаларын эргэ олбуорун анараа өттүгэр көмпүтүм” диэн кэпсээбитин билэбит. Дьэбириэй кылабыыһатын иһигэр атын итэҕэллээх киһини көмөр сатамматын кылабыыһа харабыла Беттер эмиэ бигэргэтэр. Эбэн эттэххэ, бу сир Гурий Турантаев аҕата ыйбыт сиригэр эмиэ майгынныыр – дьэбириэйдэр кылабыыґаларын тас ітті уонна ачаахтаах мастардаах. Кылабыыґа схематыгар бу сир араІас уонна күіх сурааґыннар икки ардыларыгар сытар.

Бу сири барытын сиґилии чинчийдибит эрээри, кэнсиэрбэ бааҥкаларыттан, туга биллибэт ылтаһын элээмэтиттэн атын тугу да булбатыбыт. Ачаахтаах мастар анныларыгар да туох да суох.

Бу сылдьан Николай Беттербитин кытта кэпсэтэбит. Бахча Баатыр курдук 20-лээх тимир тоһоҕону ыбылы эрийэр киһи эбит. Эбиитин, кылабыыһа абааһыларын көрбүтүн кэпсиир. Абааһыбыт хап-хара түүлээх, уһун баҕайы кутуруктаах, кып-кыһыл уонна туруору харахтаах (киһи хараҕа – сытыары буолар) буолар, ыксал буоллаҕына хорооҥҥо саһар, ардыгар киһи уҥуоҕун күрүөтүгэр ыттан олорор буолар эбит.

Уҥуоҕу булбакка гынан баран, доҕорум “суруйааччы Борокуоппай Чуукаар бу туһунан ону-маны билэр этэ” диэн, аны Чуукаары көрдүүр буоллубут. Төлөпүөнүн булан, болдьоһон баран киниэхэ дьиэтигэр тиийдибит. Борокуоппай урут биир көрбүөччүнү көрдөһөн Ойуунускай уҥуоҕун көрдөөбүттэрин кэпсээтэ. Онно Ойуунускай кыыһа Сардаана эмиэ сылдьыспыта үһү. Көрбүөччү 1939 с. Ойуунускай өлүгүн Дзержинскэй уулуссатыгар баар түрмэттэн таһааран дьэбириэйдэр кылабыыһаларыгар тиэйэн илдьибит суолларын хайан көрбүт уонна... Кылабыыһаҕа аҕалан хаптаһын олбуор быыһынан томтоҕор күөх кырыстаах, көмүүгэ майгынныыр сири ыйан биэрбит. “Ойуунускай уҥуоҕа ити сытар” диэбит. Борокуоппай Чуукаар кэлин ол сири иккистээн көрөөрү бэйэтэ хаста да бара сылдьыбыт эрээри, булбатах. Ону кини “көрбүөччү харахпын баайбыта буолуо” диэн сылыктыыр. Ол туһунан кини хаһыакка сиһилии суруйбута үһү.

Нөҥүө күнүгэр, Борокуоппай Чуукаарбытын кылабыыһаҕа илдьэ бардыбыт. Ол да тиийэн туһа тахсыбата. Борокуоппай биһиги иллэрээ күн көрдөөбүт сирбитин “субу манан этэ” диэн ыйан көрдөрөр. Чахчы, онно туох да бэлиэ суох. Хата, бу сылдьан Борокуоппай Чуукаар ол миэстэни ыйан биэрбит көрбүөччү аатын өйдөөн кэлэн эттэ. Онон, биһиги “Кистэлэҥ күүс” хаһыатынан, “Арчы Дьиэтинэн” эргийэн, хас да көрбүөччүнү “көмөлөһүөххүт этэ дуо?” диэн аймаатыбыт. Били көрбүөччүбүт баар эбит эрээри, хаста да сиирэ-халты туттардыбыт. Чахчы элбэх үлэлээх-хамнастаах, ыҥырыктаах киһи эбит.

Ґґүс сырыыбытыгар, дьэ, таба туттубут. Көрбүөччү дьахтар урут Ойуунускай уҥуоҕун көрдөөн Чуукаардаахтыын сылдьыбытын өйдүүр эбит. Кини мин сирэйбин-харахпын таба көрбөккө үөһэ көрөн олорон баран: «Туох даҕаны суох, кураанах, ол иґин туох даҕаны кістүбэтэ, баҕар, уІуоҕун тиэйэн илдьибиттэрэ буолуо», —  диэтэ. Дьэ, дьикти. Урут “баар” диэбит этэ ээ. Баҕар, кэлин ол сиргэ туох эрэ уларыйыы, тутуу барбыта буолуо. Дьэбириэйдэр кылабыыґаларын кэІэтиллибит арҕаа іттүгэр, турбаны уураллларыгар түбэһэн баран хостоон атын сиргэ илдьиэхтэрин сөп. Эмиэ да, көрбүөччү урут кылабыыһа арҕаа өттүн буолбакка, илин дуу, хоту дуу өттүн ыйбыта буоллар, “тиэйэн илдьибиттэр” диирэ сиэрдээх буолуо этэ. Эппитим курдук, кылабыыһа арҕаа өттө тыытыллыбакка кэриэтэ турар. Оттон илин уонна хоту өттүлэрэ билигин гараж, “Эллэй Боотур” спорт дыбарыаһа, “Туймаада” стадион тутуллуутугар “вертикальнай планировкаҕа” түбэһэн тоҕо хаһыллан тиэллибиттэр. Ойуунускай уҥуоҕа ити диэкинэн сыппыт буоллаҕына, эмиэ тиэллэн барбыт буолуон сөп.

Татаар Сабиров кірдірүүтүгэр “Ойуунускай татаар кылабыыґатыгар көмүллүбүтэ” диэбит. Суруйааччы Н.М. Заболоцкай-Чысхаан ахтыытыгар, кини Ойуунускай ілбүтүн кэннэ аҕыйах хонон баран түрмэ балыыґатыгар үлэлиир дьэбириэй оҕонньору кірсүбүтэ суруллубут. Ол оҕонньор Платон Алексеевиґы бэрт эрдэттэн билэр эбит. «Былыр Губревком саҕана тойонум этэ, ону бу илиибинэн-атахпынан тутан кімтүм», — диэбит. Кинини дьэбириэй кылабыыґатын анараа іттүгэр боростуой түірт муннуктуу оІоґуллубут хоруопка уган кистээбиттэрин эппит.

Хаһыакка Николай Васильевич Чириков диэн хирург-быраас кыыґын кірдірүүтэ баар. Оччолорго Н.В. Чириков түрмэҕэ паталоанатологынан үлэлиирэ үґү. Кини уруккуттан Ойуунскайы билэр эбит. Ойуунускай өлөрүгэр киниэхэ кэриэһин эппит: «Мин норуоппар туох да куґаҕаны оІорботоҕум, туох даҕаны істііх, үспүйүін буолбатахпын, миигин ыт курдук буолбакка, киґилии кім. Нууччалар даҕаны, сахалар даҕаны муІнаатылар. Онон кинилэр ортолоругар буолбакка, туспа, ыраас сиргэ кім», —  диэн кірдіспүтүн толорбутум диирэ үґү. Бу кірдірүүттэн таґаардахха, баҕар, Ойуунускайы дьэбириэйдэр кылабыыґаларын күрүітүн арҕаа өттүгэр, били дьикти күрүө тас іттүгэр, татаардар кылабыыґаларыгар кімпүттэрэ буолаарай?

Ыам ыйын 24 күнүгэр эмиэ биир ураты дьарыктаах уонна кірүүлээх білүґүік киґини, Баґылай Оконешниковы кірүстүбүт. Кірүүлэнэригэр анаан, интэриниэттэн ылан, татаардар уонна дьэбириэйдэр кылабыыґаларын хаартатын биэрдибит, Гурий Турантаев кэпсээнин иґитиннэрдибит.

Баґылай алтан араамкатын ылан, хаартаҕа хаҥас илиитигэр туппут уруучкатынан ыйа-ыйа, биһиги билбэт, өйдөөбөт ньымабытынан көрдөөн барда. Уоһун эрэ хамсатан ботугуруур. Јр-ітір буолбата, икки сири: дьэбириэйдэр кылабыыґаларын арҕаа күрүітүн тас іттүгэр уонна соҕурулуу-илиІІи муннуктан чугас соҕус -- бэлиэтии ыйда. “Бииригэр тимир лаппаакы баар курдук, иккиґигэр Ойуунускай кута баар” диэн буолла уонна тиийэн миэстэтигэр кіріргі этии киллэрдэ.

Сонно тута уталыппакка миэстэтигэр тиийэн, били картаҕа бэлиэтэммит сирдэри приборунан уонна били сири дьөлөр тимирбитинэн да анньан – тугу да булбатыбыт. Хата, биир ыйбыт сирин дьілі аспыппытыгар, куґаҕан баҕайы сыт тахсан, сүрэхпит іліхсүйэн куотарга бардыбыт.

Ыам ыйын 28 күнүгэр, аны, Дьяконов диэн киһини буллубут. Кинини археологтар илдьэ сылдьан былыргы дьон кімүүлэрин кірдүүргэ туґаналлар эбит. Кини былыргы көмүү таһыгар чугаһаата да, сүрэҕэ өлөхсүйэн тута хотуолаан барар үһү. Биһиги дьэбириэйдэр кылабыыґаларын олбуорун тас іттүгэр, киґи уІуохтара суох ыраас сиргэ баҕар биир эмэ кімүүгэ кини «детектора үлэлээн кэлиэ” диэн хаамыстыбыт да – туһа тахсыбата. “Детектор” кыайан холбоммото.

Ыам ыйын 29 күнэ. Били үөһэ кэпсэппит көрбүөччү дьахтарбыт Уус Майдаҕа олорбут Уйбаан Аверинскай диэн бэтэринээр туһунан кэпсээтэ. Оччолорго ыстаада табалара сотууҥҥа тыктаран өлбүттэригэр Аверинскайы “норуот өстөөҕө” диэн буруйдаан Дьокуускайга аҕалбыттар. Онно кини Ойуунускайы кытта сэргэстэһэ хаамыраҕа сыппыт. Аверинскай кэпсииринэн, оччотооҕу чекистэр хайыылаахтары икки табуретканы үрүт-үрдүгэр туруоран баран, онно таґааран туруораллара үґү. Ол кэннэ олоппостору сууллары тэбэн кэбиґэллэр. Оччоҕуна хаайыылаах үөһэттэн охтон ким илиитин, атаҕын, эбэтэр ойоҕоһун тоһутан ый-хай бөҕө буолар. Аверинскай биирдэ оннук гынан Ойуунскай илиитин харытынан тоґуппуттарын истибит. Аверинскай кэпсииринэн, өлбүтүн кэннэ Ойуунускай ачыкытын уІуоҕар холбуу уган баран татаардар уонна дьэбириэйдэр кылабыыґаларын олбуорун таґыгар кімпүттэр. Ол Аверинскай оҕонньор өлбүтүн кэннэ, кинини “арыйан” көрбүт быраастар ойоҕосторо бүтүннүү тостон баран түҥ-таҥ оһо сылдьалларын көрөн соһуйбуттара үһү. Били чекистэр баҕайылар дьаабылара буоллаҕа. Итини биһиэхэ көрбүөччүбүт кэпсээтэ.

Дугдуруй да оҕус. “Итиччэ ылсан баран...” диэн салгыы араамканан көрдүүрбиир биллиилээх көрбүөччүнү ыйыталаһан көрөн малыйдыбыт. Эмиэ оннук арааманан көрдүүр Уйбаан Емельянов диэн киґини булан, Чіркііх түмэлин дириэктэрэ Ньукулай Боппуоктуун холонон көрдүбүт. Араамкабыт үнүр чинчийбит сирбит, дьэбириэйдэр кылабыыґаларын урукку олбуорун хотулуу-арҕаа муннугун тас өттүн диэки ыйар курдук да, чинчийэн тугу да булбатыбыт.

Алтынньы 29 күнэ. Бүгүн эрдэттэн суруйтаран Ирина Жиркова диэн кірбүіччүгэ сырыттыбыт. Кини көрүүлэнэн баран, «уІуоҕа кириэстии сытар, үрдүнэн – туора туох эрэ ааґар... УІуоҕун хаґан уларыта сылдьыбыттар курдук, кыайан булларыа суох --  кистэммит... Хата, илиинэн суруллубут урут биллибэтэх 34  сыллаах үлэтин булуҥ. Ол суругар маннык ойуулар бааллар (кыра кумааҕы лоскуйугар уруґуйдаан биэрдэ). Ол буолуо — киниэхэ дьиІнээх ійдібүнньүк». Ирина Ойуунускай манна сытар быґыылаах диэн хаартаҕа  чопчу ыйан кірдірбіті. Ол да буоллар, “били дьэбириэйдэр кылабыыґаларын арҕаа кэІэтиллибит іттүгэр турба ууралларыгар кини уІуоҕар түбэґэ сылдьыбыттара буолаарай” диэн мунаах соҕус даҕаны буоллар, санаа үөскээтэ.

 

Туох түмүгү оҥостобутуй?

Бу сайыҥҥы үлэбит түмүгүнэн, Ойунускай 100 сылыгар аналлаах үлэлээбит хамыыһыйа үлэтигэр саҥа, урут биллибэт чахчылар эбилиннилэр — Турантаев уонна Аверинскай кэпсээннэрэ.

“Ойуунускай уІуоҕа дьэбириэйдэр кылабыыґаларын иґигэр даҕаны, кэІэтиллибит арҕаа диэки эІээригэр да суох быґыылаах” диэн түмүк оҥордубут. Арай, хаһыы оҥорон Ойуунускай уІуоҕун чопчулуур кэм кэллэҕинэ, хоруобун түірт муннуктаах быґыыта, хоруобугар угуллубут ачыкыта, харытын уІуоҕа тостуулааҕа уонна уІуоҕар үөһэ ууруллубут суруктаах бодунуос баара туһалыан сөп.

 

                                                                                                           Николай Аржаков.

                                                         89241665628 нүөмэргэ эрийэн эбии тугу билэргитин үллэстиэххитин сөп.

 



Доҕоттор кэпсээ

Гороскоп

01_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copy

2014 сыл гороскоба

Доруобуйа, күүс-кыах да тупсар сыла иһэр. Үтүө дьайыылаах уларыйыы тахсар сибикитэ улахан. Урукку сылларга холоотоххо, ыарахан таһаҕаһы бырахпыт курдук…

RSS-Лента