“Технопарк “Якутия” автономнай тэрилтэ

07.11.2012 14:13 | Автор: Кыым | Көрдүлэр: 2451   
Печать

134“Технопаарка” диэн аныгылыы хайысхалаах тыл биһиги өрөспүүбүлүкэбитигэр бэккэ диэн биһирэнэн эрэр. Аҥаардас этиллиитинэн эрэ буолбакка, ис хоһооно даҕаны аныгылыы өйдөбүллээх. Манна, туһааннаах дьон этэллэринэн, биһиги технопааркабыт уотунан хааччыйыы, ону туһаныы, биотехнология (агробиотехнологии и биомедицинские технологии), тырааныспар, тутуу уонна информация технологиятын сайдыытыгар сыһыаннаах саҥа бырайыактар инники сайдыыларыгар олук буолуохтаах. Аҥаардас манан эрэ муҥурдаммакка, Сахабыт сирин бырамыысыланнаһын бары хайысхата сайдар кэскиллэниэҕэ. Технопаарка ити уонна да атын  үлэлэрин кытары тэрилтэ салайааччыта Анатолий Семенов билиһиннэриэ:

– Анатолий Аскалонович, бу технопаарка биһиэхэ туохха нааданый уонна олохтоохторго тугу биэриэй?

– Кэнники уонунан сылларга аан дойду үгүс дойдутугар итинник технопааркалар урбаан сайдыытыгар сүрүн олук буолбуттара. Билигин даҕаны кыахтарын сүтэрбэккэ, аан дойду ырыынагар дойдуларын аатын ааттата тураллар. Бүтүн Арассыыйа үрдүнэн билим уонна бырамыысыланнас үлэтэ дьүөрэлэспэтэ биир сүрүн кыһалҕа буолла. Хомойуох иһин, биһиги дойдубутугар ити эмиэ быһаччы сыһыаннаах. Биллэн турар, өрөспүүбүлүкэбитигэр урбаан сайдыытыгар төһө кыалларынан араас көмө оҥоһуллар, ол эрээри, ситэтэ суох курдук. Ол иһин урбаан систиэмэтин маҥнайгы төрүөтүттэн саҕалаан, туһанааччытыгар тиийэ ырытан, суоттаан көрбүппүт.  Ол кэннэ барытын биир хааччахха киллэрэн үлэлиэхтээхпит. Ааспыт сыл ахсынньы ыйыгар Ил Дархан Егор Борисов “Технопарк “Якутия” АТ тэриллэрин туоһуулур дьаһалга илии баттаабыта.

Технопаарка инновационнай инфраструктура быһыытынан экэниэмикэбит түргэнник сайдарын хонтуруоллуур соруктаах. Быһаччы эттэххэ, бырамыысалыннас уонна билим ыкса сибээстээх буолуохтара.

– Оччоҕуна, үрдүк хаачыстыбалаах медицина оборудованиеларын уонна бэйэбит “айфоммутун” оҥорон таһаарар кыахтанабыт дуо?

– (Күлэр) Оннук да буолуо. Ол гынан баран, манна элбэх бириэмэ наада. Хас биирдии саҥа бырайыактар сыымайданан, талыллан, сорохторо, олус чаҕылхайдара эрэ бырагыраамаҕа киириэхтэрэ.

– Онон технопаарка сүрүн соруга тугуй?

– Маҥнай утаа, саҥа инфраструктура тиһиктэрин түмүү, бырайыактары булан, талан ылыы уонна тупсарыы. Талыллыбыт бырайыактары Арассыыйа уонна аан дойду таһымыгар таһаарыы. Маны таһынан, тэрилтэ араас өҥөнү оҥорор буолуоҕа. Холобур, юрист, урбаан. Араас кэмпириэнсийэ, сэминээр уонна быыстапка ыытыллыаҕа. Саамай сүрүнэ – атын технопааркалары кытта ыкса үлэлэһэн, сайдан иһиэҕэ. Эбии туһааннаах испэсэлиистэри үөрэтэн таһаарыахпыт.

– Истэргэ үчүгэйэ сүрдээх. Оттон итиччэ улахан үлэ хамсыырыгар оннук курдук элбэх үп наада буолуо дии?

– Үп-харчы, биллэн турар, улахан оруоллаах. Ол эрээри сүрүн усулуобуйаны кини эрэ үөскэппэт. Манна актыыбынай урбаан түмсүүтэ баар буолуон наада. Бастатан туран, судаарыстыба өҥөтө улахан суолталаах, ол гынан баран салгыы үлэлээн истэхпитинэ ороскуоппутун бэйэбит уйунар кыахтаныахпыт.

– Тэрилтэҕит дьиэтэ ити үлэҕэ барытыгар кыараҕаһа бэрт буолбатах дуо?

– Сөпкө этэҕин! Дзержинскэй аатынан уулуссаҕа саҥа, киэҥ дьиэни ылыах курдукпут. Оччоҕо түргэнник тэнийэн иһиэхпит диэн бигэ эрэллээхпин.

– “СахаСелигергэ” эһиги көҕүлээһиҥҥитинэн ыытыллыбыт “УМНИК Якутии” күрэх туһунан сырдата түспэккин ээ.

– “Умник Якутии” («Участник молодежного научно-инновационного конкурса Якутии») диэн куонкурус биһиги тэрилтэбит өрөспүүбүлүкэ судаарыстыбаннай кэмитиэтин кытта ыкса үлэлиирин туоһулуур бастакы тэрээһинэ. Манна саҥа бырайыактары кытта билсэн, сайдыан сөптөөҕүн талбыппыт. Уопсайа 35 бырайыактан биһиги 20-тин талан, “пред-предпосев” диэн бырагыраамаҕа киллэрбиппит. Былаан быһыытынан, сэтинньи ыйга ыытыллыахтаах түмүктүүр көрүүгэ 54 бырайыак талыллыахтаах. Онтон салгыы сүүмэрдэнэн, “УМНИК” федеральнай таһымыгар 18 үлэ тиийиэхтээх. Дьэ, ол кэннэ, түмүктүүр “СТАРТ” диэн бырагыраамаҕа 6-9 үлэ киирэр. Бу бырагыраамаҕа киирбит бырайыактар сыл аайы 200 тыһыынча солкуобайтан саҕалаан 3 мөл. солк. тиийэ 5-6 сыл устата үбүлэниэхтэрэ.

Бастакы түһүмэх кыайыылаахтара “УМНИК Якутии” анал бэлиэтинэн наҕараадаламмыттара. Маны таһынан, юристартан, маркетологтартан, финансистартан уо. д. а. туһааннаах испэсэлиистэртэн сүбэ-ама ыларга сэртипикээт туппуттара.

– Санкт-Петербурдааҕы “Ингрия”, Томскай “Идея”, Москубатааҕы “Сколково”, Пекин “Чжунгуаньцунь” уонна АХШ “Кремниевая Долина” технопааркаларын таһымыгар тахсыа дуо?

– Барытын тута ситиһэр баҕа баар эрээри, барыта баҕабыт хоту буолбат. Ол гынан баран ону ситиһэргэ дьулуһабыт. Биллэн турар, биһиги таһаарыылаах үлэбит хайдаҕын Саха сирин нэһилиэнньэтин олоҕо тупсубута туоһулуоҕа.

– Алексей Аскалонович, бириэмэ булан кэпсэппитиҥ иһин махталбын тиэрдэбин.

 

                                                                                                           Ольга ПОПОВА