Дууһа кыланыыта

19.04.2013 09:42 | Автор: Кыым | Көрдүлэр: 3629   
Печать

9898_copy_copy_copy_copyАмма улууһун Сулҕаччы нэһилиэгиттэн Татьяна Ефремова диэн алта оҕолоох ийэ суруйан эрэбин. Хайдах саҕалыахпын бэйэм да билбэппин. 2012 сыл ахсынньы 1 күнүгэр биһиги дьиэ кэргэҥҥэ хаан тохтуулаах, сүтүктээх ыар быһылаан буолбута. Саамай ыарахана диэн, бэйэлээх бэйэм кэргэним улахан уолбун саанан сүрэххэ ытан өлөрбүтэ. Уолум Егор саҥа ыал буолан, оҕолонон куоракка таксистыы сылдьыбыта. Быраабын болдьоҕо чугаһаан, уһатаары диэн дойдутугар кэлбитэ. Сэтинньи 30 күнүгэр 28 сааһын туолбута. Сулҕаччыга арыгыны атыылаабат буолбуттара ыраатта. Ол гынан баран, уһун солкуобайы сырсар хара санаалаахтар син биир түүннэри-күнүстэри атыылыыллар.

Иһэр дьоммут тохтооботохторо, эдэрдиин-эмэнниин аһыы утаҕынан эмсэхтэнэллэр. Элбэх киһи арыгыга ылларда. Ол иһигэр -- биһиги аҕабыт! Саанан киһини бааһырдыы уонна өлөрүү курдук ыар быһылаан биһиги дэриэбинэҕэ үһүстээн таҕыста.

Саамай кыһыйарым диэн, аҕабыт бэйэлээх бэйэтин уолун өлөрөн баран, туох да буолбатаҕын курдук сылдьар. Өссө аймахтарын, арыгыһыт табаарыстарын кытары куомуннаһан, ууттан кураанах тахса сатаан дьүһүлэнэр! Оҕотун иннигэр уктан баран куотуна сатыы сылдьыы, ама, кэрээнэ суох быһыы диэн аатырыа суоҕа дуо?! Хайдах ийэ сүрэҕэ маннык быһыыны тулуйуой?!

26 сыл бииргэ олорбут олохпун биир ытыынан суох оҥордулар. Аймахтара бэйэлэрин киһилэрин (мин эрбин) көмүскэһэн ынырыктар. Өссө бачча сыллар тухары арыгыһыт киһини тулуйан кэлбиппэр бэйэбин улаханнык буруйдуох курдук тутталлар. Аһара сымнаҕас, көнө майгылаах буоламмын, кэргэммин сатаан туппакка иһээччи оҥорбут үһүбүн. Бопсорбут эмиэ буруй курдук. Уолум бопсоору гыннаҕына, аҕатын утары барбыт аатырар. Аҕабыт балта этэринэн, уолум, хата, сөпкө өлбүт үһү. Улахан оҕолорбун ийэлэрин утары туруора сатыыр, оннук-маннык диэн тыл быраҕан дабылыанньа оҥорор.

Быраата биһиги нэһилиэккэ учаскыабайдыыр. Полициялар, СК силиэдэбэтэлэ, борокуруор, албакаата – түөрэ бары өлөрүөхсүтү көмүскэһэллэр. Силиэдэбэтэл: “Кимтэн да тутулуга суохпун, маннык ыар буруйга хайаан даҕаны холуобунай дьыала көбүтэбит” диэн баран, ахсынньы 30 күнүгэр дьыаланы сабан кэбиспитэ. Дьыала куоппуйатын буостанан ыыппыт үһүлэр да, күн бүгүнүгэр диэри тиийэн кэлэ илик. Кэргэним биир балта улуус мунньаҕын дьокутаата. Полициялар аҕабытын доппуруостуу олордохторуна: “Тугу суруйаҕыт?” -- дии-дии, кумааҕыларын ылан көрөн мэһэйдэһэ сылдьыбыт. Маннык сиэрэ суох быһыы-майгы тахса турар.

Аҕабыт тыраахтарыгар көҥүлэ суох иитиилээх сааны илдьэ сылдьыбыт дьыалатын эмиэ сабан кэбиспиттэр. Саа дьыалатын өрөспүүбүлүкэ борокуратууратыгар ыыппыттар үһү да, дьэ, хайдах буолар?!

Мин эмсэҕэлээччи быһыытынан кырдьыкпын булар кыаҕым суох. Албакааты да кыайан булуммакка олоробун.

Хайдах итиччэлээх үлүгэр ыар буруйу оҥорбут киһини барытыттан быыһаабыттарын сатаан санаабаппын. Суут-сокуон үлэһиттэрэ буруйдаах киһи аймахтарын тылларын истэллэр, кырдьыгы арыйыахтарын баҕарбаттар.

 

Татьяна Ефремова, Сулҕаччы, Амма улууһа.