“Кыымҥа” Владимир Степанов “Дьоруой тыһаҕастар”  диэн ыстатыйатын бэркэ сонургуу аахтым уонна, онно даҕатан, сахабыт сүөһүтүн уратытын туһунан биир түгэни бэлиэтээн ааһыахпын баҕардым. Быйыл 50 сылын бэлиэтээбит “Ленинскэй” сопхуоспут Дьарҕаалаахтааҕы отделениетыгар биир күн Сатара диэн учаастак сайылыктан кыстыкка киириитигэр, биир оҕустара сүтэн хаалбыта биллибит. Көрдөөн көрөн баран, арааһа, кыыл-сүөл сиэтэҕэ, оһоллонон өллөҕө буолуо диэн быһаарбыттар.

Арай, Саҥа дьыл кэнниттэн биир киһи бултуу сылдьан ыраах тыаҕа били оҕустарын суола баарын кэлэн тыллаабыт. Ону баран суоллаан, тирэх иһиттэн булан бөһүөлэккэ үүрэн аҕалбыттар. Киһи соһуйуон иһин, оҕустара наһаа дьүдьэйбэтэх, үчүгэй туруктаах эбит. Оҕус бу айылаах 40-50 кыраадыс тымныылары туораан дьылы ортолообутун киһи эрэ сөҕүөн курдук. Бу барахсан хаһан аһаан сылдьыбыт, булбатахтара буоллар, бука, өссө сааска да тиийиэн сөбө эбитэ үһү. Дьон ону сөҕүү бөҕөтүн сөхпүттэрэ. Бу оҕуспут атын сүөһүлэртэн уратыта диэн, түүтэ олус уһаабыт этэ. Ити саха сүөһүтэ кыһалҕа тирээтэҕинэ этэ-сиинэ көмүскэнэр ньыманы тобуларын туоһута буоллаҕа.

Хомолтолооҕо диэн, бу сүөһүнү аҕалаат да сылаас хотоҥҥо киллэрэн ириэрэн баран, “тымныыга үөрүйэх” диэн таһырдьа тымныыга аһата диэн иккистээн таһаараннар сыыстаран, ойоҕостотон өлбүтэ. Дьиҥинэн, бастаан утаа тыаттан төннөн кэлбитин кэннэ “туга да ыалдьыбат, туруга үчүгэй эбит” диэн анаан чинчийэн бигэргэппиттэрэ. Оҕус, били, булбут сирдэригэр хойуу тирэххэ киирэн хорҕойор эбит этэ. Ол гына-гына хаһан аһыыр эбит.

Онон, бу түбэлтэлэр сахабыт сүөһүтэ барахсан олус тулуурдааҕын, ис кыахтааҕын ырылыччы дакаастыыллар. Төһө да кыра дьүһүнүн көрөн мыыммыппыт иһин, хойуу үүтүнэн, этэ минньигэһинэн аатыран баччаҕа диэри тиийэн кэллэҕэ. Бу дьикти түбэлтэлэри ааҕан, баҕар, СӨ Тыатын хаһаайыстыбатын министиэристибэтэ туох эрэ дьаһалы ылыа, хонтуруолу олохтуо, үбүлүө, сахабыт сүөһүтэ Саха сирин үрдүнэн иккистээн тарҕанар усулуобуйатын тэрийиэ диэн бу суруйа олоробун.

Андрей Константинов.