Саха ынаҕа тымныыны тулуйар, хаар анныттан  бэйэтэ аһын булунар ураты кыаҕын туоһулуур сонун бу күннэргэ Эбээн Бытантай улууһуттан кэллэ. Балаҕан ыйын ортотун диэки «Бытантай» ГТ алта тыһаҕаһа сүтэн хаалбыт. Көрдөөн көрбүттэр да, булбатахтар.

Онтон кыһын кэлэн -10;-20 кыраадыстаах тымныылар  түспүттэр. Аны туран быйыл баччаҕа хаһан да түспэтэх халыҥ хаар түспүт. Хайыахтарай, сүөһүлэрбит өлбүттэр дии санаабыттар.

Онтулара баара, сэтинньи 27 күнүгэр, -40 кыраадыстаах бурҕаҥнас тымныылар түспүт кэмнэригэр, сүппүт тыһаҕастарыттан үстэрэ хотонноругар тиийэн кэлэн соһуппуттар.

Баран суоллаан көрбүттэр. Барахсаттарбыт бөһүөлэктэн 3 көс ыраах  Саккырыыр арыытыгар хаайтаран хаалбыттар эбит. Быйыл сайын бу улууска олус ардахтаах дьыл буолбут. Бу муҥнаахтар бачча тухары тугу аһаан сылдьыбыттарый? Өрүс сыырын анныгар үүммүт хаарга баттамматах оту ылҕаан, талаҕынан аһыы сылдьыбыттар.  Сылгылары да батыһа сылдьан аһаспыттар. Өтөр-өтөр муус уйар буолбут дуу диэн кэлэн бэрэбиэркэлээн көрөллөр эбит. Улахан тымныылартан муус тоҥмутун, «суол турбутун кэннэ» дьиэлэригэр Баатаҕай Алыытыгар тиийэн кэлбиттэр. Быһааран эттэххэ, Эбээн Бытантайга -10; -20 кыраадыстаах тымныыга  сүүрүктээх хайа үрэҕэ өр тоҥмокко сытар эбит.

Атын үс тыһаҕас дьылҕатын туһунан эттэххэ, биир эрэйдээҕи бөрө тардыбыт, оттон икки атыттары ууга түспүттэр быһыылаах диэн быһаараллар.

Инньэ гынан, быйыл Эбээн Бытантайдар киһилиин-сүөһүлүүн экстремальнай усулуобуйаны тулуйар кыахтарынан  өрөспүүбүлүкэни, Арассыыйаны, аан дойдуну сөхтөрөр  дьыллара кэлбит. Ол курдук, быйыл бэс ыйын бүтүүтэ сүппүт 18-таах кыыстара биир ый тайҕаны кэтэ сылдьан баран төннүбүтүн өйдүүр буолуохтааххыт.

Саха ынаҕа эстибэккэ тыыннаах хаалбытыгар бу улуус дьонугар улахан махталбытын биллэриэхпитин наада. Олохтоохтор саха ынаҕын хайа да ыарахан күннэр кыһалҕаларыттан кыһарыйтаран эспэккэ, бэл, оҕолорун үөрэттэрэргэ туттубакка, харыстаан илдьэ кэлбит улахан үтүөлээхтэр. Билигин улуус үрдүнэн тыһыынчаны кыайбат, 859, саха сүөһүтэ баар, мантан ыанар ынаҕа — 308. Бас билии көрүҥүнэн араардахха: «Бытантай» ГТ-га — 302 (ыанара 88), онтон ордуга кэтэх ыалларга турар.

СӨ тыатын хаһаайыстыбатын миниистирэ И.Слепцов «Кыым» хаһыакка Саха ынаҕар Москубаттан анал субсидия көрдөөтүбүт диэбитэ. Федеральнай киин барыс аҕалар улахан далааһыннаах эрэ бырайыактары өйүү олорорун истэбит. Онон «өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн баара эрэ 1200-тэн тахса сүөһүгэ бэйэҕит харчыта булуҥ» диэхтэрин сөп. Онон Кириэмили күүппэккэ, биһиги норуоппутун  тыыннаах аҕалбыт сүөһүбүтүгэр киһилии сыһыаннаһан үчүгэй хотонно тутуоҕуҥ, көрүүнү-истиини күүһүрдүөҕүҥ, иитэр дьону интэриэстиэҕиҥ. Бүгүн кэпсэммит «дьоруойдарбыт» олох эргэрбит хотоҥҥо тураллар. «Бытантай» ГТ саҥа хотон тутуутун туруорсара билиҥҥитэ кыайтара илик эбит.

Саха ынаҕын харыстыыр сокуон 1999 с. ылыллыбыта. Ол эрээри, сокуон аата сокуон. Сокуон аннынан саха ынаҕын чопчу табаарынай производствоҕа тахсар гына элбэтэр, бөһүөлэктэр аайы пиэрмэ тэрийэн, экологическай ыраас үүтүнэн оҕо саадтарын, оскуолалары хааччыйар уо.д.а. атын бырагыраамалары ылынан үлэлэтэри, ама, кыайыахпыт суоҕа дуо?  Ахсаана элбиэр диэри эт оҥостон сииртэн булгуччу аккаастаныахха наада.