Субсидия — сайдыы туормаһа

04.02.2015 15:13 | Автор: Admin | Көрдүлэр: 3818   
Печать

_copy_copy_copy_copy_copy_copy_copyҮөскээбит быһыы-майгы, ол аата Арҕааҥы дойдулар санкциялара бэйэ аһын-үөлүн оҥорон таһаарыыга үчүгэйдик дьайалларын туһунан араас таһымҥа элбэхтик этилиннэ. Ол эбэтэр, тыа хаһаайыстыбатын табаарынай бородууксуйата дэлэйэрин туһугар үлэ барыахтаах буоллаҕына, онуоха аналлаах мунньаҕы Ил Дархан тохсунньу 26 күнүгэр ыытта.

Егор Борисов табаарынай бородууксуйаны элбэтэргэ киирсибитэ ыраатта. Ол туһунан былырыын от ыйыгар буолан ааспыт Саха сиригэр тыа хаһаайыстыбатын бородууксуйатын оҥорон таһаарааччылар II сийиэстэригэр киэҥ далааһыннаахтык этэн-тыынан турар. Кэлим систиэмэ тэриллиэхтээҕэр дьон болҕомтотун хатаабыта: бэлэм бородууксуйаны соҕотуопкалааһыҥҥа, харайыыга, батарыыга. Үүннэриллибит, бэлэмнэммит ас-үөл сылы быһа атыыланарын курдук.

Дьэ, доҕоттор, Арҕааҥы дойдулар саансыйаларын кытары тыа хаһаайыстыбатыгар быһаарыылаах күннэр-дьыллар үүннүлэр. Хайа баҕарар дойдуга ас-үөл өттүнэн куттала суох буолуу муҥутуур суолталаах дьыала буолар. Онно мэҥэһиннэрэн Саха сирин аграрнай сиэктэрэ бу тыын боппуруоска эмиэ тосту быһаарыылары ылыныахтаах.

Атыннык эттэххэ, тыа сирин үлэтэ-хамнаһа букатын атын таһымҥа тахсара уолдьаста.

Аҕа баһылык эппитинэн, өскөтүн ааспыт сыллар усталарыгар тыа хаһаайыстыбатын чөл хаалларар туһугар үлэ барбыт, онуоха туһуламмыт сыал-сорук турбут буоллаҕына, билигин табаарынай бородууксуйаны оҥорон таһаарыы барыахтаах. “Бу кэм-кэрдии, үөскээбит быһыы-майгы ирдэбилэ буолар. Онто суох тыа хаһаайыстыбатын сайыннарыы туһунан этэр кыахпыт суох” — диэтэ Егор Борисов.

Күн бүгүн соҕотуопка, харайыы уонна батарыы эйгэлэригэр быһыы-майгы хайдаҕын туһунан тыа хаһаайыстыбатын миниистирэ Александр Артемьев тыл эттэ. Оттон табаны иитии уонна балыктааһын өттүттэн бу хайысхаҕа баар балаһыанньаны Арктика дьыалаларыгар судаарыстыбаннай кэмитиэт бэрэссэдээтэлэ Алексей Киселев билиһиннэрдэ.

Дьэ, мантан инньэ тыҥааһыннаах түгэннэр үүннүлэр диэххэ сөп. Хас биирдии тыа киһитигэр диэххэ наада, тоҕо диэтэххэ, тыа хаһаайыстыбатын бородууксуйаларыгар, холобур, үүккэ субсидия суох буоларын туһунан тыл көтөҕүлүннэ.

Ил Дархан Егор Борисов урут даҕаны этэр буолара: субсидиялар тыа хаһаайыстыбата эстэн хаалбатыгар улаханнык туһалаабыт буоллахтарына, табаарынай бородууксуйаны оҥорон таһаарыыга туормас эрэ буолаллар!

Быһата, аһы-үөлү дэлэтиигэ үлэлиир киһи бородууксуйата атыылаһааччыга атыыланар тиһэх сыанатын көрүөхтээх. Табаарын кээмэйигэр уонна хаачыстыбатыгар болҕомтотун ууруохтаах — субсидия кээмэйигэр буолбатах.

Ил Дархан субсидиялар тустарынан умнарга уолдьаста диэн бигэ санаалаах.

Биллэн турар, манна соҕотуопкалыыр кэпэрэтииптэр букатын атыннык дьаһанан үлэлииллэрэ ирдэнэр. Ону бу кэпэрэтииптэри тэрийбит дьон, ол аата тыа хаһаайыстыбатын бородууксуйатын оҥорон таһаарааччылар бэйэлэрэ, соҕотуопкалыыр кэпэрэтииптэр үлэлэрин күннэтэ, тиһигин быспакка кэтээн көрүөхтээхтэр. Туох баар ороскуоттары уонна дохуоттары сүрүннэһэн, кэпэрэтиип муҥутуур көдьүүстээхтик үлэлиирин ситиһиэхтээхтэр.

Бырабыыталыстыба бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччыта Павел Маринычев  этии киллэрдэ: олохтоох бородууксуйаны бүддьүөт тэрилтэлэрэ атыылаһалларын курдук.

Онон Ил Дархан социальнай сайдыы, доруобуйа харыстабылын, үөрэхтээһин министиэристибэлэригэр уонна да атын биэдэмэстибэлэргэ бу этиини хайдах олоххо киллэрэр туһунан толкуйдуулларыгар сорудахтаата.

Тыа хаһаайыстыбатын билим-чинчийэр үнүстүтүүтүн дириэктирэ Айаал Степанов тыа хаһаайыстыбатын бородууксуйатын фьючерс хантараагынан атыылыырга-атыылаһарга этии киллэрдэ. Холобур, Саха сиригэр сүөһүнү быһымахтык, кыһын саҕаланыыта, ол аата биир кэмҥэ өлөрөллөр. Онон итиччэлээх эти атыылаһарга соҕотуопкалааччылар үптэрэ-харчылара тиийбэт.

Ил Дархан маны өйөөтө: сиргэ үүннэриллэр уонна да атын бородууксуйаны эрдэ атыылаһыы атылааччыга да, атыылаһааччыга да барыстаах буолуон сөп.

Мунньах түмүгүнэн маннык диэн буолла: тыа хаһаайыстыбатын табаарынай бородууксуйатын оҥорууга көһүү саҥа методикаларын боруобалааһыны түөрт улууска ыытарга — Нам, Чурапчы, Сунтаар уонна Уус-Дьааҥы улуустарыгар.

 

Фьючерс диэн тугуй? Судургутук маннык холобурунан быһаарыахха сөп. Холобур, бурдук үүннэрээччи фермер. Үлэһит илии, уматык, тиэхиньикэ эттэһиитэ, сиэмэ бурдук уо.д.а. — үтүмэн үп наада. Оттон күһүҥҥү үүнүү хайдах буолуо биллибэт — ороскуоттарын сабыа эрэ, сабымыа эрэ. Оттон фьючерс хантараагар кини бурдугун сыанатыгар туох баар ороскуоттарын сабар курдук сыана быһан кэбиһэр. Биллэн турар, бу сэрэхтээх быһыы да буоллар, сыана халбаҥнааһынын маннык эрэ сэрэтиэххэ сөп. Фьючерс сыаната эбэһээтэлистибэ, онон хайаан да тутуһуллуохтаах.