2010 сыл ти´эх нµ³мэриттэн са±алаан 2011 сыл алтынньы ыйыгар диэри ти´игин быспакка тахсыбыт “£рк³н ³й оскуола” тµмµктэннэ. Бастаан утаа со´утан элбэх о±о хоруйдарын ыытан барбыта. Кэлин улам-улам а±ыйаан (ордук сайы²²ы ыйдарга) бµтэ´ик тµ´µмэххэ диэри ахсааннаах о±о тиийэн кэллэ.

Саґарбыт сэбирдэхтэринэн тамнааттанан, дьэрэкээн кібүірү тэлгэтэн кімүс күґүммүт кэлэ оҕуста. Куорат араас муннугар дьаарбаІкалар біҕі буолаллар. Оҕолор уонна тіріппүттэр бу кімүс күґүн киґи ончу үійбэтэх олус дьикти оІоґуктарын оІордулар. Ол курдук, соторутааҕыта мин киин куорат 38-с нүімэрдээх (уруккута саха-канадскай) оскуолатыгар буолбут быыстапкаҕа ыалдьыттаатым. Бу тэрээґин саІа киирбит оҕолорго олус сонун, ураты буоллаҕа. Онон оҕолору кытта кэпсэтэбин:

«Хомус – оҕо хараҕынан» уруһуй күрэһин кыайыылаахтара уонна кыттыбыт оҕолор , салайааччылар, төрөппүттэр!

Туоһу суруктары, өйдөбүнньүк бэлэхтэри үөрүүлээх быһыыга-майгыга туттарыы Үс Хатыҥ ыһыаҕар, бэс ыйын 25 күнүгэр, субуотаҕа, күнүс 16.30 чаастан, «Кыым» балаҕаныгар ыытыллар.

«Хатан» сурунаал эрэдээксийэтэ.

Билигин сайдыылаах бириэмэ харчылаах эрэ буол, ханна баҕарар сынньанан кэлиэххин сөп.  Оҕо сынньалаҥын тэрийэр үгүс лааҕырдар үлэлииллэр. Тыа оҕото өссө сайыҥҥы сынньалаҥын оттоон-мастаан туһалаахтык атаарар, оттон куорат оҕото дьарыга суох буолан хаалар тугэнэ аҕыйаҕа суох. Маннык оҕолорго төрдүс сылын СӨ «Ыччат социальнай уонна психологическай өйөбүлүн киинэ» «Күннээх сынньалаҥ» диэн ааттаах  күнүскү лааҕыры тэрийэн үлэлэтэр.

Үөрэх министиэристибэтэ уонна Аан дойдутааҕы Баан эспиэрдэрэ буоланнар, оскуолаҕа киириэн иннинэ саастаах оҕолор билиилэрин бэрэбиэркэлиир саҥа ньыма бырайыагын дьүүллэспиттэр. Бу саҥа ньыманы бастаан мэҥэлэргэ, хаҥаластарга, нерюнгриларга уонна дьокуускайдарга туһанан көрүөхтэрэ.

Сайын устата оскуола оҕотун 70 %-на тэрээһиннээх сынньалаҥҥа хабыллыа. Куорат аттынааҕы лааҕырдарга — 56 тыһ. тахса, санаторийдарга уонна профилакторийдарга 11,5 тыһ. оҕо сынньаныа.

Бу туһунан муус устар 5 күнүгэр Г.Данчикова ыыппыт мунньаҕар кэпсэттилэр. Үөрэх миниистирин солбуйааччы Э.Кондратьев эппитинэн, Федеральнай сокуон ирдииринэн, оҕо сайыҥҥы сынньалаҥын олохтоох былаас тэрийэр. Быйыл манна анаан өрөспүүбүлүкэ бүддьүөтүттэн муниципальнай тэриллиилэргэ 238 мөл. солк. субсидия быһыытынан ыыппыттар. Олохтоох былаастар үбүлээһиҥҥэ кыттыһыахтаахтар.

Кулун тутар 20-22 кк. “Хатан” сурунаал Ньурба улууһугар ыалдьыттаата. Бу сырыы мээнэҕэ тэриллибэтэҕэ. Сүрүн соруга – оскуолаҕа оҕолор айан, суруйан таһаарар хаһыаттарын, сурунаалларын күрэһин тэрийии уонна маастар-кылаас ыытыы.

Ньурбаҕа үгүс оскуолаҕа хаһыат таһаараллар эбит. Сөхпүтүм диэн, оҕолор барытын сатыыллар – матырыйаал хомуйаллар, суруйаллар, көмпүүтэргэ аналлаах бырагыраамаҕа киллэрэн, таҥан хаһыат таһаараллар. Онтуларын оскуолаларыгар элбэтэн тарҕаталлар, атыылыыллар. Үс күннээх үлэ түмүгүнэн «School format» диэн 2 №-дээх оскуола хаһыата кыайан таҕыста уонна «Хатан» сурунаал сыл иккис аҥаарыгар сурутуунан наҕараадаланна. «Ситим» диэн Антоновка оскуолатын хаһыата «Бастыҥ бэчээтинэй таһаарыы» диэн ааты ылан «Ньурба» хаһыаттан анал бириис тутта.

Былырыын «Хатан» сурунаал «Франция оҕо хараҕынан» диэн күрэһи ХИФУ француз тылыгар хаапыдыратын бииргэ тэрийэн ыыппыттара. Саха сирин араас муннугуттан отучча оҕо кыттан, бириис бөҕөнү ылан үөрбүтэ-көппүтэ. Ол кэмҥэ Францияттан математика учуутала, мусукаан Жан-Мишель Шеври кэлэ сылдьара. Кини биһиги күрэспитин иилэ хабан, аны Франция оҕолоругар эмиэ ыытыахха диэн буолбута. Жан-Мишель бу күннэргэ Саха сиригэр француз оҕолорун уруһуйдарын, сахалыы остуоруйалары тылбаастаабыттарын илдьэ кэлэ сылдьар.

Аар айылҕа киһи аймаҕы икки аҥыы айбыт эбит. Бу Орто аан ийэ дойдуга туох барыта иккилээх, онон олох салҕанар,  утум сүппэт, хаан хаалбат аналлаах. Ол эрээри ааспыт араллааннаах кэмнэргэ хорсун-хоодуот уоланнар, эрдээх хоһууннар кэмнэрэ ааһа быһыытыйда, аны оту-маһы кытта туста оонньуур быыппастар быччыҥнаах уола хааннар, кэпсээҥҥэ киирэр ат бөҕөлөр тоҕо эрэ эмиэ кэмнэрэ ааста бадахтаах. Эппит тыл туһугар тыыннарын да толук уурар, олоҥхо бухатыырын курдук айыы киһитин көмүскээн, өлөрүн утуйарга холуур киһи баара эмиэ биллибэт.