Дьокуускайдааҕы индустриальнай-педагогическай колледж

14.11.2012 09:11 | Автор: Альберт Капрынов | Көрдүлэр: 3016   
Печать

DSC08809Дьокуускайдааҕы индустриальнай-педагогическай колледж 1934 сыллаахха, оччолорго сир наркома С.М. Аржаков, Саха сирин бастакы тырахтарыыстара Я.А. Эстеркес уонна Б.В. Попов туруорсууларынан аһыллыбыта. Үөрэх кыһата “Тыраахтар биригэдьиирдэрин уонна мэхээнньиктэрин оскуолата” диэн ааттанан, Саха сирин бастакы тырахтарыыстарын бэлэмнээн барбыта. Оскуола сэрии да сылларыгар сабыллыбатаҕа. Аҕа дойду Улуу сэриитин кэмигэр оскуоланы 1348 ыччат үөрэнэн бүтэрбитэ. Эбии, силиэсэр, туокар, мэхээнньик идэлэрэ аһыллыбыта. 1953 сыллаахха оскуола таһыма үрдээн, аны училище буолар. Бу сылтан училищеҕа сыбаарсыктары, универсал туокардары бэлэмниир буолаллар.

1990-с сыллартан саҕалаан дойду үрдүнэн уларыйыы-тэлэрийии саҕаланар. Биллэн турар, ол үөрэх эйгэтин эмиэ таарыйар. Кэм-кэрдии эмискэ уларыйыытын уйбакка, бириэмэ ирдэбилигэр сөп түбэспэккэ, сорох үөрэх кыһата сабыллар, ол оннугар саҥалары аһаллар. Оттон училище М.А. Рябцев сатабыллаах салалтатынан 1991 с. Тэхиниичэскэй лицей аатын сүгэр. Үөрэтии саҥа көрүҥэ киирэр.

2001 с. СӨ Бырабыыталыстыбатын дьаһалынан лицей Дьокуускайдааҕы индустриальнай-педагогическай колледж диэҥҥэ кубулуйар.

 

Колледж бүгүн

 

Марианна Моисеевна Попова, дириэктэри үөрэх-оҥорон таһаарыы чааһыгар солбуйааччы.

– Марианна Моисеевна, ханнык идэлэргэ үөрэтэҕитий?

– Биһиги биэс орто анал уонна икки алын сүһүөх идэҕэ бэлэмниибит: Орто анал үөрэх: “Профессиональное обучение” профиль: “Техническое обслуживание и ремонт автомобильного транспорта”, “Сварочная производство”, “Конструирование, моделирование и технология швейных изделий”, “Техническое обслуживание и ремонт автомобильного транспорта” Техник”, “Гостиничный сервис”. Алын анал үөрэх: “Сварщик”, “Управляющий сельской усадьбой”.

– Билиҥҥитэ төһө элбэх оҕо үөрэнэ сылдьарый?

– Колледжка 50 учуутал уонна оҥорон таһаарыы маастара үлэлиир. Үөрэнээччибит – 500. Ол да буоллар ый аайы ким эрэ аармыйаҕа барар, ким эрэ кэлэр. Онон син биир хамсааһын кыралаан тахса турар. Быйыл 200 оҕону ыллыбыт. Бу миэстэҕэ барыта 800 докумуон киирбитэ. Холобур, тэхиниичэскэй идэлэргэ биир миэстэҕэ сэттэ оҕо куонкурустаспыта. Онон күрэспит университеттан итэҕэһэ суох, өссө улахан. Ол өссө уопсайбыт тутуллуон иннинэ этэ. Оттон быйыл саҥа уопсайданныбыт. 684 миэстэттэн 154 миэстэни биһиэхэ биэрдилэр. Манна куорат 12 орто уонна алын анал үөрэҕин тэрилтэтэ олорор. Онон усулуобуйа толору тэрилиннэ.

– Уопсай дьиэ тутуллан, бука, улуустан кэлээччи элбээтэҕэ буолуо?

– Улуустан кэлэн үөрэнэр оҕо элбэх. Урут, кырдьык, оҕо үөрэнэ сылдьан быраҕан барара, биирдиилээн да буоллар, баар этэ. Ким эрэ куортам сыаната ыараханыттан, ким эрэ аймахтарын кытта тапсыбатаҕыттан уо.д.а.

Уопсайынан, оҕолор биһиэхэ үөрэнэ кэллилэр даҕаны тута тиэргэммит айаҕыттан колледжпытын сөбүлээбитинэн бараллар. Киһи эрэ үөрэниэх курдук ып-ыраас, барыта сибэкки эйгэтэ буолар. Онон докумуон туттара кэлбит оҕолор мантан барыахтарын төрүт баҕарбаттар. Аны туран, онтуҥ оҕону хайдах көрсөртөн эмиэ тутулуктаах. Үчүгэйдик көрүстэххэ, эһиилигэр оҕолор уон сыл үөрэммит төрөөбүт оскуолаларын курдук үөрэхтэрин ахтан аҕай кэлэллэр ээ. “Ол уларыйбыт”, “ити тупсубут”, “мантыбыт үчүгэй буолбут” дэһэн, астынан аҕай кэлэллэр.

– Бука, бүтэрбит да оҕолоргут сылдьаллара буолуо?

– Бүтэрбит оҕолорбут умнубаттар, куруук кэлэн билсэ тураллар, сылдьаллар. Кэлэн “наһаа да үчүгэй этэ” диэн ахтан, биһигини, учууталларын көрсөн, өссө остолобуойдарыгар аһаан бараллар.

Кэлиҥҥи кэмҥэ аҥаардас биһиги эрэ буолбакка, уопсайынан, үөрэх тэрилтэлэрэ истиин-тастыын бары тубустулар. Оттон ол – оҕо бу үөрэҕи таларыггар балай эмэ оруоллаах. Мин санаабар, ити министиэристибэбит үлэтин үтүө түмүгэ.

– Хас мастарыскыай, сыах баарый?

– Икки сыбааркалыыр мастарыскыай баар. Ону таһынан иистэнэр, силиэсэрдиир, туокардыыр сыахтар, өрөмүөн лабораторията бааллар. Эбии саҥа ирдэбилинэн электротехника лабораториятын оҥоро сылдьабыт. Хайысханан барытыгар лабораториялаахпыт, сыахтаахпыт.

– Үлэ биэрэр тэрилтэлэри кытта хайдах үлэлиигит?

– Үлэ биэрээччилэри кытта үлэбит өссө күүһүрдэ. Билигин 21 тэрилтэни кытта дуогабардаахпыт. Онон быраактыканы эмиэ хас да сиргэ барабыт, салааларынан тус-туһунан.

– Оттон бүтэрбит оҕолоргут үлэни төһө булалларый?

– 60-70 % идэлэринэн булаллар. Уопсайынан, ити чааһыгар биһиэхэ үчүгэй. Дьарыктаах буолуу киинин кытта ыкса үлэлэһэбит.

 

Вероника Герасимова, социальнай-педагог:

– Оҕолорбут, сүрүннээн, чугас улуустартан сылдьаллар. Үксэ Мэҥэ Хаҥалас, Чурапчы, Сунтаар уо.д.а. Хоту да улуустан кэлэн үөрэнэллэр. Билигин Эбээн Бытантайтан, Өймөкөөнтөн, Томпоттон уонна Булуҥтан 32 оҕо баар.

Биһиги ыарахан (уустук) иитиилээх, сокуоннай сааһын ситэ илик уонна тулаайах оҕолору кытта үлэлэһэбит. Онно анаан хас биирдии оҕоҕо анал үлэ былаана оҥоһуллар. Дьэ, уонна сыл устата ол былаанынан оҕону кытта сыралаһан үлэлиибит. Холобур, сааһын ситэ илик – 32 уонна 22 тулаайах  оҕолоохпут. Тулаайахтарбытыгар сокуонунан көрүллэр көмөнү барытын оҥоробут.

Оҕо куорат сиргэ кэлэн, үөрэххэ киирэн баран адаптацияны ааһарыгар күүскэ үлэлэһэбит. Онно анаан араас хайысхалаах кэпсэтиилэри, көрсүһүүлэри, уйулҕа трениннэрин ыытабыт. Уопсайынан, сыллааҕы үлэбит барыта былаанынан барар.

Социальнай үлэбитигэр биһигини кытта бииргэ үлэлэһэр тэрилтэлэрдээхпит. Холобур, полиция бастакы нүөмэрдээх отдела, СПИД-Киин, бэһис нүөмэрдээх балыыһа уо.д.а. Шефтэһэр тэрилтэлэрбит сыл устата араас тэрээһини, кылаас чаастарын ыыталлар, оҕолору кытта көрсөллөр. Ону  таһынан биллэр-көстөр, интэриэһинэй дьарыктаах-үлэлээх дьону ыҥыран эмиэ көрсүһүннэрэбит. Соторутааҕыта Паралимпиада призера Степанида Артахинова кэлэн барбыта. Маннык көрсүһүүнү оҕо ордук сэргиир.

 

Нина Скрыбыкина, тэрийээччи-педагог:

– Мин, сүрүннээн, устудьуоннар сэбиэттэрин кытта үлэлэһэбин. Онно колледж саамай көхтөөх отучча оҕото сылдьар. Сэбиэт иһигэр салааларынан арахсабыт: бэрэссэдээтэл, солбуйааччы, үөрэх, спорт, култуурунай-маассабай, бэрээдэк, куратор уо.д.а. Куратор буолбут киһи Анал үөрэхтээһин министиэристибэтин уонна ол иһинэн үлэлиир Ыччат сойууһун кытта быһаччы үлэлэһэр. Быйыл сэбиэппитигэр наһаа көхтөөх оҕолор кэллилэр. Инньэ гынан үлэлииргэ, араас тэрээһини ыытарга чэпчэки. Мин кинилэри салайан эрэ биэрэбин.

Колледж иһигэр үгэскэ кубулуйбут араас тэрээһин элбэх. Хомойуох иһин, ол тэрээһиннэрбитин ыытар улахан саалабыт суох. Ол да буоллар, оҕолор онтон иҥнэн турбакка, бары көхтөөхтүк кытталлар.

Колледж иһинэн тоҕус куруһуок үлэлиир: үҥкүү, фольклорнай-инструментальнай, сыбаарка (“Искра”), пресс-киин, иис-уус, кыраайы үөрэтэр, байыаннай уо.д.а. Маны таһынан хас да спортивнай сиэксийэ үлэлиир. Уопсайынан, биһиги колледжпытыгар оҕо, устудьуон эргиччи сайдарыгар кыах толору баар.