Киэһэ үлэбиттэн кэллим. Сылайан. Аччыктаан. Утуктаан. Куорат дьахтарын көннөрү күннээҕитэ... Киирээт да бадарааннаах соппуоскабын уһулан тирээпкэ үрдүгэр иттэннэри бырахтым. Чаһыбын көрбүтүм, аҕыһы быдан ааспыт. Били, «Маргошам» кэлэн ырааттаҕа, тэлэбиисэрбин холбуубун. «Уу, йуолка, Зимовскай наар буҕаалтыр чүөчэлэр төбөлөрүн иирдэр, анарааҥҥыларбыт да итэҕэйэн иһээхтииллэр», — диэн саныы-саныы чаанньык оргута уурабын. Мин тэлэбиисэри ыраахтан сатаан көрбөппүн, ол иһин экраҥҥа бүтүннүү киирэн хаала сыһабын. Оччоҕуна бэйэм олоҕум, үлэм, кыһалҕам — барыта умнуллар. Уопсайынан, сэрийээл диэн — сынньалаҥ биир бастыҥ көрүҥэ. Эмискэ төлөпүөнүм тылыгырыыр. Саарка диэн киһи эрийэр.

Мин төлөпүөммэр кини аата мэник кыыс курдук суруллубут, дьиҥэр, Сардаана уп-улахан уҥуохтаах сааһыра барбыт түөтэ. Дьүөгэм. Ыалым. Аллараа этээскэ олорор.
— Ааллаа, дьиэҕэр бааргын дуо?
— Баарбыан...
— Тугу гына олороҕун, киэһээҥҥигин аһаатыҥ дуо?
— Хантан? Саҥа кэллим. Аһаабаппын-хайаабаппын. Айыка, утуйар инибин, — диибин мин, тэлэбиисэртэн харахпын араарбакка.
— Оттон мин оливье оҥордум ээ. Бүөккэни кэтэһэ сатаатым да кэлбэтэ. Киир миэхэ. Бэйэбит аһыахха.

Саарка — Сардаана Ильинична буҕаалтыр. Оҕолоро улаханнар: биирэ — үлэһит, биирэ — устудьуон. Аҕалара Киэсэ диэн киһи үһү. Ырааттыы-ыраатта арахсыбыттара, уонтан тахса сыллааҕыта. Туспа ыал. Мин хаһан да кинини көрбөтөҕүм. Ол гынан баран үчүгэй баҕайы киһи диэн бүтэйдии сэрэйэбин. Тоҕо диэтэххэ, наар эт аҕалар, оҕолоругар атаахтаабыттарын барытын ылан биэрэр, уолун үөрэҕин төлүүр, төлөпүөннүүр. Маладьыас киһи. Адьас быраҕаттаан кэбиспэтэх. Өссө сыыһа-халты бэрдэрэн биирдэ эмэ хонон-өрөөн ааһар эбит. Саарка онтон санаарҕаабат. Кини билигин көҥүл дьахтар.
— Ааллаа, хайа, салаатым минньигэс дуо?
— Минньигэс баҕайы эбит, — диибин маанылата олорор киһи буоларым быһыытынан. Дьиҥэр, наһаа да ураты минньигэс буолбатар, оливье оливье курдук. Сэттэ сүүс сэттэ уон сэттэтэ сиэниллибитэ.

Оо, Бүөккэни билии бөҕө буоллаҕа дии. Кинини тугун иһин таптыахха сөбүн сатаан санаабаппын. Биирдэ Сааркаҕа киирэн, Бүөккэ диэн туох ааттаах үчүгэй киһитин билээри, анаан-минээн, манаан олорон билсиспиттээҕим. Эһиэхэ Бүөккэ туһунан субъективнай өйдөбүлбүн соҥноотоххо маннык:
Бүөккэ Сааркатааҕар быдан балыс. Балыс буоллун ээ, «таптал сааһы билиммэт» диэххит. Суох, табаарыстаар. Сыалай 15 сыл балыс. Туох да түптээх үлэтэ суох, арыгыһыт. Мөкү баҕайы хобдох дьүһүннээх. Саамай күлүүлээҕэ — ачыкылаах. Ачыкылаах алкаш, хахаха. Уонна наһаа дьалларыҥса. Кини эрэ саамай элбэх табаарыстаах-билсиилээх аатырар, онтуката барыта тойоттор, эҥин араас курутуойдар, аһара баран хаайыылаахтар. «Ак-каары быһыылаах» дии санаабытым мин кинини кытары 5 мүнүүтэ кэпсэтэн баран.

— Бүөккэ-чумуо кэлбэтэ дии..— Саарка умса көрөр.
— Оо, дьэ, эн сааскар тугун эмиэ Бүөккэтэй. Мин эн эбитим буоллар, тугунан эмэ, оҕуруонан эбэтэр оҕуруотунан дьарыктана-дьарыктана олоруом этэ. Оҕолоруҥ улаханнар, сотору эбэ буолуоҥ дии. Киэсэҥ кэлэр-барар, көмөлөһөр буолбат дуо. Туох нааданый уонна?
— Эн өйдөөбөккүн. Киһи тыыннааҕын тухары таптыыр, таптатыан баҕарар. Мин Бүөккэни аҥаардас таптыырбыттан дьоллоохпун ээ. Кини сытын-сымарын, чэ, тугун-барытын таптыыбын.
— Тугун барытын диэн ол, холобура, тугун? Хаа-ха-ха..— чэйбэр чачайа сыһабын.
— Бүөккэ наһаа үчүгэй ээ. Мин наһаа таптыыбын кинини. Хайдах да бадарааҥҥа-помуойаҕа булкуллан кэллин, тутан ылан, сууйан-тараан, хоонньубар сытыаран, сыллаан-уураан баран утуйан хааллахпына, наһаа үчүгэй буолар. Ончу сүрэҕим ыалдьыар диэри таптыыбын. Кини туһунан санаатахпына, сүрэх былаачыйалаах үһү буолбат дуо, онтуката тэлибириир курдук буолар. Онтон сүрэх кылаапана дэнэр хаатыҥкалаах уол «тук-тук-тук» диэн тэбиэлэнэр тыаһа, бэл, чанчыкпар кытта биллэр. Сүрэҕэлдьээбитим ааһа охсор, дьиэбин ынырык түргэнник сууйабын. Ис-испиттэн бырааһынньык аһын астыахпын баҕаран кэлэбин. Оннук Алла, таптал диэннэрэ. Эн эмиэ хаһан эрэ таптыаҕыҥ!
— Ээйии, эн курдук дьаабыламматах киһи! Баар дии эйиэхэ — Киэсэ. Бэрт диэн киһи.
— Оттон баар да баар. Бааргын сыаналаабаккын ээ. Уонна хайдах эрэ испэр киниттэн наһаа хомойобун, атын ыал аҕата буоллаҕа дии. Айа...
— Оттон Бүөккэҕин билэр дуу, Киэсэ?
— Билэр-билэр. Соруйан Киэсэни кыһытаары, Бүөккэ туһунан кэпсиибин. Кэлин Киэсэ табаарыһым курдук буолан хаалла. Туохпун барытын кэпсиибин. Күнүүлүүр аҕай. Бүөккэ хоно кэлбэтэҕин туһунан иһиттэҕинэ дьоллон да дьоллон, сотору-сотору субуоннаа да субуоннаа буолар. «Сордонума, араҕыс!» — диир, биллэн турар. Хата, кини кырдьар сааһыгар утары-таары олорон чэй исиһэр кэргэннээх буоллаҕа дии.
— Кэргэнэ барахсан билээхтээбэтэ буолуо, эйиэхэ кэлэрин-барарын?
— Хантан билиэҕэй, ынырык күнүүһүт дьахтар. Истиэрбэ. Туох да бөгүүрэтэ таймата суох, сааспыт тэҥ да, кини олус кырдьаҕас көрүҥнээх. Өссө Киэсэ туох диэбитин билэҕин? Ха-ха. Сиэкистии сытан мин туспунан саныыр уонна хараҕын симэн кэбиһэр үһү.
—Уо, дьээ...— Киэсэ билиҥҥи кэргэнин ааранан аһынан киирэн барабын мин.
— Даа, аны туран, Бүөккэм Киэсэҕэ эмиэ күнүүлүүр. Олох абааһы көрөр, өлө-өлө тиллэр. «Ас аҕалбыт буола-буола, ол аата эйигин билигин да таптыыр буоллаҕа», — диэн быһаарар кини. Уонна атын баҕайытык Киэсэ аҕалбыт сыалаах этин мотуйарга бэрт.
— Ороҥҥо хайалара ордугуй?
— Иккиэн да бэртэр, ол гынан баран Бүөккэ эдэр эдэр курдук, эрчимнээх. «Туоҕа» маннык улахан дии!!! – Саара хараҕын быччата-быччата остуолга тэтэрээт сытарын ылан көрдөрөр. Ол аата Бүөккэ «туоҕа» тэтэрээт уһунун саҕа диэн өйдүөхтээхпит. =) Мин тэтэрээти ылан уһаты-туора туппахтаан көрөн баран, дьээбэлэниэх санаам киирэр уонна:
— Ыл, элиниэйкэтэ аҕал эрэ, кээмэйдиэххэ, — диибин. Кээмэйдээн көрбүппүт, 20 см, 5 мм. Оттон суонун туоһулаһабын. Саара ону-маны туппахтаан көрөн баран, «бачча» диэбитинэн остуолга сытар «Городской» сервелат халбаһыны мин диэки төкүнүтэр. Күлэн уҥа сытабыт. Аны туран, ол сервелат хайаан да «Скиф» маҕаһыын халбаһыта буолуохтаах үһү.

Сарсыныгар дуу, өйүүнүгэр дуу Саараттан уларсыбыт ДВД диискэлэрбин биэрээри таарыйан ааһабын. Түөтэм киэргэммит аҕай, аалай солко халаат кэппит. Хараҕын төгүрүччү хап-харанан тупсарына сотуммут, кыламанын кырааскалаабыта бэстилиэт курдук ыйа сылдьар. Бүөккэни баҕас кэһэтэр буолбут! Куудара баттаҕын үөһэ туттарбыт уонна кытыытынан биир сүүмэҕи эрийэн баран ыытан кэбиспит.
— Барон Мюнхгаузен курдук буолбуккун бытта, Бүөккэҥ тыйаатырга ыҥырда дуу? —диибин.
— Ээ, суох. Тыйаатырга ыҥырыах бэйэлээх буолуо дуо? Мааҕын сарсыарда кэлбитэ. Таҥаһа барыта кибис-кирдээх. Сууйтаран ыйаатым. Биир да харчыта суох. Такси сакаастаан арыгылыы сытар сириттэн ыҥыран ыллым. Йоошка уола, саатар, такситыгар харчыта суох. Сэттис этээстэн түһэ-түһэ бэйэм төлөөтүм, лииппит үлэлээбэт. Чэйдиигин дуо, балык бөрүөгүн астаатым.
— Ээ, чэ бээ, ыксаан иһэбин...
— Чэ-чэ, түп-түргэнник чэйдээ, бу остуолбун тартым ээ, — диир Саарка барахсан. Мин буоллаҕына айгыста-айгыста көстүүнэйгэ ааһабын. Арай маҥан тирии дьыбааҥҥа Бүөккэ суолас, саҥа душтанан тахсан, үрүҥ сотторунан эринэн, атаҕын үөһэ быраҕан, куура олорор эбит. Үүт-үкчү лиистик курдук. Бэлэмҥэ үөскүүр паразит үөн курдук!!!
Чэйдээтибит. Бүөккэ миигин таптыыр дьахтарын истиҥ дьүөгэтин курдук, олус чугастык, күндүтүк саныыр быһыылаах. Аһылык былаһын тухары мин сонуммун, туох кэпсээннээхпин кырдьык-хордьук сураһан тахсар, ытыктабыллаахтык сыһыаннаһарын, интэриэһиргиирин көрдөрө сатыыр.  Мин үлэбэр-хамнаспар наадыйбыта, кыттыспыта буолар.
— Эһиги хаһан саахсаланаҕыт, сыа сиэ этибит? — диэн, Бүөккэни үтэн-анньан ыйытабын.
— Ии, биһиги саахсаланан бөҕө буоллаҕа дии. Оҕолорбут улаханнар, дьиэбит-уоппут да киэҥ-куоҥ, — Бүөккэ, туох эрэ кыттыгастаахха дылы, күө-дьаа буолар.
— Барыта Саара киэнэ буолбат дуо? Эн ыал буоллаххына тугу кыттыһардааххын? – соруйан, хайдах эрэ ис-испиттэн Бүөккэни баттыахпын баҕаран сураһабын.
— Мин дьиэлээхпин дии. Туокка онно эдьиийим олорор. Кыра оҕолоох, кэргэнэ суох. Оттон ийэм-аҕам аах ончу туһунан олороллор. Кинилэри, кырдьаҕас дьону кытары, олоруохпутун баҕарбаппыт дии, Саараа? Ах, ты майаа кырасаабысса! — диэн ыйыппыта буолан баран, Саараны иэдэһиттэн чоп гына сыллаан ылар. Саара дьоллонон хайдах буолуон билбэт, ымайар эрэ. Биир өттүнэн тапталлааҕар аккаастыан баҕарбат, биир өттүнэн дьүөгэм туох диэҕэй диэн куттанар быһыылаах. Мин альфонс Бүөккэни саҕатыттан ылан сэттис этээстэн кирилиэһинэн үҥкүрүтүөхпүн баҕарабын. Оттон Саараны илгиэлээн баран гипнозка илдьэн эмтэтиэхпин саныыбын. Бүөккэни үҥкүрүттэхпинэ Саара ытыыр уонна эйэбит арахсар. Эмиэ да, баҕар, дьүөгэм барахсан, Бүөккэтиниин дьоллоох буолуо, барыта табыллан хаалыа диэн халтайга эрэнэ саныыбын. Ол эрэ санаанан, чэйим тобоҕун ыйыстан баран, тахсан элээрэ турабын. Көрөн иһиллиэ, ону да сурукка тиһиллиэ.